1. Başlamadan önce doğru sıra
İlk adım genellikle NIF edinmek ve Portal das Finanças erişimini sağlamaktır. Vergi adresi ile vergi mukimliği aynı kavram değildir; taşınma sonrasında adres kaydınızı Finanças NIF adres güncelleme rehberi ile kontrol edin. Mukimlik; 183 gün testi yanında mutat konut gibi diğer yasal ölçütlere de bağlı olabilir.
Faaliyet kaydı Finanças tarafından Sosyal Güvenlik’e bildirilir; ancak NISS ve Segurança Social Direta erişiminizin oluştuğunu ayrıca kontrol edin. Portekiz IBAN’ı her durumda faaliyet açmanın evrensel koşulu değildir.
2. Finanças’ta faaliyet açma
Düzenli biçimde bağımsız hizmet sunan kişi Declaração de Início de Atividade verir. Resmî gov.pt açıklamasına göre bildirim işe başlamadan önce, en geç bildirilen başlangıç gününde yapılmalıdır. Portal üzerinden veya Finanças hizmet noktasında başlangıç tarihi, beklenen ciro, faaliyet kodları, müşteri/işlem türleri ve IVA rejimi belirlenir.
- İlk iş ve faturadan önce faaliyet açın.
- Gerçek faaliyeti yansıtan CIRS/CAE kodunu seçin.
- Takvim yılının kalanında beklenen ciroyu gerçekçi yazın.
- AB içi işlemler varsa VIES durumunu kontrol edin.
- Faaliyet değişikliği veya kapanışını süresinde bildirin.
3. CIRS ve CAE kodu
CIRS Madde 151 tablosu belirli mesleki hizmetleri; CAE ekonomik faaliyetleri sınıflandırır. “En düşük vergi çıkaran” değil, fiilen yapılan işi doğru tanımlayan kod seçilmelidir. Kod; basitleştirilmiş IRS katsayısını, IVA değerlendirmesini ve Sosyal Güvenlik hesabındaki gelir niteliğini etkileyebilir. Seçimi SICAE, AT’nin güncel CIRS tablosu ve gerekiyorsa sertifikalı muhasebeciyle doğrulayın.
4. Fatura, recibo ve ato isolado
| Belge | Ne zaman? |
|---|---|
| Fatura | Hizmet gerçekleşti, ödeme henüz alınmadı. |
| Recibo | Daha önce kesilmiş faturanın ödemesi alındı. |
| Fatura-recibo | Faturalama ve tahsilat aynı anda gerçekleşti. |
| Ato isolado | Süreklilik taşımayan gerçekten tekil işlem; düzenli işin alternatifi değildir. |
Müşteri adı, ülke, NIF/VAT, açıklama, tarih, IVA ve stopaj gerekçesi doğru seçilmelidir. Hatalı belge için Portal’ın düzeltme/iptal mekanizması kullanılmalıdır.
5. IVA/KDV
2026’da CIVA Madde 53 kapsamında Portekiz’deki yıllık ciro eşiği 15.000 €’dur; fakat muafiyet yalnız tutara bağlı değildir. Faaliyetin ve işlemlerin niteliği ile kanundaki dışlamalar kontrol edilir. Muafiyette faturaya IVA eklenmez ve alışlardaki IVA genellikle indirilemez.
Yıl ortasında başlayan kişi, başlangıçtan yıl sonuna kadar Portekiz’de beklenen ciroyu bildirir; AT’ye göre bu tahmin 12 aya yıllıklandırılmaz. Eşik aşımı ve özellikle %25’ten fazla aşım halinde rejim değişikliğinin tarihi farklılaşabildiğinden güncel AT kuralı kontrol edilmelidir.
| Müşteri | Kontrol |
|---|---|
| Portekiz | Muafiyet yoksa IVA oranı ve işlem yeri. |
| AB şirketi | VAT/VIES, hizmet yeri ve reverse charge. |
| AB dışı şirket | Hizmet yeri ve işletme kanıtı. |
| Yabancı tüketici | B2C, elektronik hizmet ve OSS kuralları. |
6. IRS, basitleştirilmiş rejim ve stopaj
Bağımsız gelirler genellikle IRS Categoria B kapsamındadır. Basitleştirilmiş rejimde faaliyete göre yasal katsayı uygulanır. Organize muhasebe farklıdır ve belirli gelir düzeyinde zorunlu olabilir. Katsayı, başlangıç indirimi ve gider kanıtı şartları birlikte değerlendirilmelidir.
Retenção na fonte nihai vergi değil, yıllık IRS’ye mahsup edilen ön ödemedir. CIRS 101.º-B, belirli Categoria B gelirlerinde beklenen yıllık tutar Madde 53 eşiğinin altındaysa isteğe bağlı muafiyet öngörür; istisnalar vardır. Pagamentos por conta ise geçmiş gelire göre hesaplanan başka bir ön ödemedir.
7. NISS ve Segurança Social
Finanças başlangıcı Sosyal Güvenlik’e iletir. NISS rehberimiz kayıt ve portal erişimini açıklar. İlk bağımsız faaliyette katkı yükümlülüğü genel olarak 12. ayın ilk gününde başlayabilir; önceki faaliyet ve yeniden açılış sonucu değiştirebilir.
Üç aylık beyanlar normalde Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim’de verilir; katkılar aylık ödenir. Hizmet gelirinde ilgili gelirin genel hesabı %70, mal satışında %20 ve genel bağımsız çalışan katkı oranı %21,4 olabilir.
8. Türkiye ve yabancı müşteriler
Portekiz vergi mukimi genellikle dünya çapındaki gelirini Portekiz’de beyan eder. Paranın Türkiye hesabına, Wise’a veya başka hesaba yatması bunu tek başına değiştirmez. Türkiye’de kesilen vergi, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması ve Portekiz hukuku kapsamında mahsup edilebilir; otomatik olarak bütün Portekiz vergisini sıfırlamaz.
AB şirket müşterisinin VAT numarasını VIES’te doğrulayın. Diğer yabancı müşterilerde işletme statüsü, sözleşme, dekont ve hizmet niteliğini arşivleyin.
9. D2, D7, D8 ve çalışma hakkı
Faaliyet açılması tek başına göçmenlik açısından çalışma hakkı yaratmaz. D2, D7 ve D8 koşulları aynı değildir. İlk oturum ve kart süreci için AIMA rehberini kullanın.
10. Banka, gider ve kayıt
Banka hesabı rehberimiz yerel hesap seçeneklerini açıklar. Yabancı hesapların yıllık IRS’de bildirilmesi gerekebilir.
- Fatura, sözleşme ve dekontları eşleştirin.
- Mesleki ve kişisel harcamaları ayırın.
- e-Fatura giderlerini doğru sınıflandırın.
- Ev, internet ve telefonu otomatik tamamen düşmeyin.
- Belgeleri yasal süre boyunca saklayın.
Evden çalışma altyapısı için abonelik rehberlerimize bakabilirsiniz.
11. Temel takvim
| Dönem | Kontrol |
|---|---|
| Her işlem | Fatura/recibo, IVA ve stopaj gerekçesi |
| Her ay | Katkı, banka-belge mutabakatı |
| Ocak/Nisan/Temmuz/Ekim | Uygunsa declaração trimestral |
| IVA dönemi | Aylık/üç aylık beyan ve ödeme |
| Yıllık | IRS, yabancı hesap ve gelir kontrolü |
12. Kontrol listesi
- NIF, vergi adresi ve Portal erişimi
- Çalışma/oturum hakkı
- Gerçek faaliyet kodu
- İlk işten önce açılış
- IVA ve stopaj rejimi
- NISS ve SSD erişimi
- Yerli/AB/AB dışı müşteri sınıfı
- Fatura ve ödeme kanıtı
- Çeyreklik/yıllık takvim
- Değişiklik veya kapanış bildirimi
13. Sık sorulan sorular
Recibos Verdes bir şirket midir?
Hayır; bireysel bağımsız faaliyet sistemidir.
NISS kesin otomatik gelir mi?
Kayıt iletilir; NISS ve portal erişiminizi ayrıca doğrulayın.
İlk yıl hiç prim yok mu?
İlk faaliyet için erteleme olabilir; önceki kayıt sonucu değiştirebilir.
15.000 € altında hiç vergi yok mu?
Hayır. Bu tutar belirli IVA/stopaj kurallarıyla ilgilidir; IRS’yi kaldırmaz.
Yurt dışı müşteride IVA kesin sıfır mı?
Hayır; B2B/B2C, ülke ve hizmet türü değerlendirilir.
Ato isolado sürekli iş için mi?
Hayır; düzenli faaliyet için başlangıç bildirimi gerekir.
Muhasebeci zorunlu mu?
Rejim ve gelire bağlıdır; yabancı müşterilerde özellikle yararlıdır.
Türkiye hesabına ödeme alınabilir mi?
Hesap seçimi vergi beyanını ortadan kaldırmaz.