Portekiz’de Turizm İvme mi Kaybediyor? Altın Yumurtlayan Tavuğun Ölümü mü, Yoksa Dengeler mi Oturuyor?

Lizbon’a taşınalı henüz üç ay oldu. Geldiğim günden beri sokaklardaki o bitmek bilmeyen insan selini, adım başı karşıma çıkan turist gruplarını ve şehrin ritmini bizzat yerinde gözlemliyorum. Dışarıdan bakınca turizm motoru tam gaz çalışıyor gibi görünse de son açıklanan veriler işin mutfağında rüzgarın biraz yön değiştirdiğini gösteriyor. Ortada 36 milyar avronun üzerinde devasa bir gelir ve ülke ekonomisinin (GSYİH) yaklaşık %11,8’ini sırtlayan bir turizm gerçeği var. Rakamlar hâlâ rekor seviyelerde ama o agresif büyüme hızı yerini daha sakin bir seyre bırakmış durumda. Rakamlar Bize Ne Anlatıyor? Pandemi sonrasında toparlanmanın sürükleyici gücü olan turizmin büyümedeki payı adım adım geriliyor. İstatistik Enstitüsü'nün (INE) verileri durumu çok net özetliyor: 2022: Turizmin ekonomik büyümeye katkısı 3,6 puan 2023: Katkı 1,2 puana geriledi 2024: Katkı 0,4 puan 2025: Katkı 0,3 puan İlk bakışta "Turizm çöküyor mu?" sorusu akla gelebilir ama sahayı gözlemleyen biri olarak durumun öyle olmadığını söyleyebilirim. Ekonomi uzmanı Miguel Andrade’nin de belirttiği gibi, burada iki ayrı olguyu birbirinden ayırmak lazım. Turizm gerilemiyor; sadece Portekiz ekonomisinin diğer çarkları nihayet hız kazanmaya başladığı için turizmin toplam içindeki göreceli ağırlığı dengeleniyor. Aşırı Bağımlılıktan Çeşitlenmeye Geçiş Sadece tek bir sektöre sırtını yaslamanın ne kadar riskli olduğunu hepimiz biliyoruz. Küçük bir krizde veya uluslararası durgunlukta tüm çarklar durma noktasına gelebiliyor. Şu an yaşanan bu tempo düşüşü, aslında Portekiz’in ekonomisini daha sağlıklı ve dengeli bir zemine oturtması için ciddi bir fırsat. İdeal senaryo turizmin zayıflaması değil elbette. Lizbon’dan Algarve’ye kadar turizmin güçlü kalması; ama bunun yanında sanayinin, teknoloji şirketlerinin ve katma değerli ihracatın da sahneye çıkması. Geleceği Finanse Etmenin Anahtarı Turizmden elde edilen vergi ve gelirleri sadece günü kurtarmaya değil; teknolojiye, iş gücü kalitesine ve inovasyona yatırmak şart. Turizm tek başına bir hedef değil, ülkenin genel kalkınmasını finanse eden güçlü bir kaldıraç olmalı. Asıl başarı, Portekiz'in her yıl milyonlarca misafiri ağırlarken, kendi ekonomik geleceğini ve büyümesini sadece onların harcamalarına bağlamak zorunda kalmadığı gün gelecek. Kaynak: LUSA / Sapo Fotoğraf: Márcia Cachão / Open Media