Portekiz’de Kan Stokları Alarm Veriyor: Birkaç Günlük Rezerv Kaldı

Yaz ayları geldiğinde Portekiz’de sokaklar hareketleniyor, tatil moduna giriyoruz ama sağlık sisteminin arka tarafında her yıl aynı kritik tablo yaşanıyor. Bu yaz da kan stokları tarafında ciddi bir sıkışma var. Sahadaki bağışçı kuruluşları ve dernekler, bazı kan gruplarında rezervlerin sadece 2-3 günlük tüketimi karşılayacak seviyeye kadar gerilediğini belirterek acil çağrıda bulunuyor.

Resmi tarafta Portekiz Kan ve Organ Nakli Enstitüsü (IPST) stratejik rezervlerin genel olarak kontrol altında olduğunu ve hastanelere sevkiyatta bir kesinti yaşanmadığını söylese de bağışçı federasyonlarının sahadan aktardığı veriler tablonun pek de rahat olmadığını gösteriyor.

Kritik Seviyedeki Kan Grupları ve İhtiyaç

Portekiz Gönüllü Kan Bağışçıları Federasyonu (FEPODABES), özellikle A pozitif, A negatif, O pozitif, O negatif ve B negatif kan gruplarında stokların ideal seviyenin yaklaşık %40’ına kadar düştüğünü bildiriyor.

Ülke genelinde hastanelerin ve acil servislerin rutin ihtiyacını sorunsuz karşılayabilmek için günde ortalama 1.000 ila 1.100 ünite kan bağışı gerekiyor. Bölgesel olarak bakıldığında Lizbon, Kuzey ve Merkez hatta durum biraz daha dengeli görünse de özellikle güneyde; Alentejo’da B pozitif, Algarve tarafında ise B negatif ve O pozitif stokları kritik eşiğin altında seyrediyor.

Yalnızca Tatil Rehaveti Değil: Personel Yetersizliği Seansları Vuruyor

Yaz aylarında insanların seyahate çıkması ve rutinlerinin değişmesi bağış oranlarını her zaman düşürür; bu bilinen bir durum. Ancak bu yıl sorunun bir diğer önemli ayağı sağlık personeli eksikliği.

Federasyon Başkanı Paulo Cardoso, doktor ve hemşire yetersizliği nedeniyle planlanan bazı seyyar kan alma seanslarının iptal edilmek zorunda kaldığını, bunun da hem yerel derneklerin emeğini boşa çıkardığını hem de bağışçıları caydırdığını belirtiyor. IPST ise bu kısıtlamayı kabul etmekle birlikte yılın ilk yarısında planlanan 2.094 seansın yalnızca 40’ının (yaklaşık %1,8) ertelendiğini, organizasyonu toparlamak için yeni tedbirler aldıklarını savunuyor.

Trombositin Ömrü Sadece 7 Gün

İşin en hassas noktası, toplanan kanın süresiz saklanamaması. Kırmızı kan hücreleri en fazla 42 gün saklanabilirken, hayati öneme sahip trombositlerin raf ömrü sadece 7 gün. Bu yüzden "bir kere verdik, uzun süre yeter" mantığı sağlık sisteminde işlemiyor; akışın her hafta düzenli sürmesi gerekiyor.

Kurumlar genç nüfusu sisteme çekmek için mobil araçları sahaya sürerken, gençlik pansiyonlarında konaklama teşviki gibi kampanyalarla yeni bağışçılara ulaşmaya çalışıyor. Eğer kan vermeye uygunsanız, bulunduğunuz bölgedeki bir mobil bağış noktasına ya da sağlık merkezine uğrayıp yarım saatinizi ayırmak birilerinin hayatını doğrudan kurtarabilir.

Kaynak: The Portugal News / Jornal de Notícias (Kate Sreenarong)

Resim Kaynağı: Unsplash (Anirudh)