Lizbon, Porto ve Faro havalimanlarında 2027 için ücret artışı gündemde

Portekiz'deki havalimanlarını işleten ANA, 1 Ocak 2027'den itibaren Lizbon, Porto ve Faro'daki düzenlenmiş havalimanı ücretlerini artırmayı önerdi. Teklifte yolcu başına ortalama artış Lizbon'da 10 cent, Porto ve Faro'da ise 34 cent seviyesinde. Ancak yeni tarifeler henüz kesinleşmedi; uygulamaya girebilmesi için ANAC'ın onayı gerekiyor.

Portekiz'in en yoğun havalimanlarından üçünü ilgilendiren yeni ücret düzenlemesi gündemde.

ANA'nın havayolu şirketlerine sunduğu 2027 tarife önerisine göre Lizbon Humberto Delgado, Porto Francisco Sá Carneiro ve Faro havalimanlarında düzenlenmiş havalimanı ücretlerinin artırılması planlanıyor.

Jornal de Negócios'un ANA'nın havayolu şirketlerine sunduğu dosyaya dayandırdığı bilgilere göre artış oranları üç havalimanında aynı olmayacak.

Lizbon'da: ortalama %0,67, yolcu başına yaklaşık 10 cent.

Porto'da: ortalama %3,77, yolcu başına yaklaşık 34 cent.

Faro'da: ortalama %3,79, yolcu başına yaklaşık 34 cent.

Teklif onaylanırsa yeni tarifelerin 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanması öngörülüyor.

Henüz kesinleşmiş bir zam değil

Yolcular açısından en önemli ayrıntı, açıklanan rakamların henüz yürürlüğe girmiş yeni tarifeler olmaması.

ANA'nın hazırladığı teklifin Portekiz Ulusal Sivil Havacılık Otoritesi ANAC (Autoridade Nacional da Aviação Civil) tarafından onaylanması gerekiyor.

Dolayısıyla mevcut aşamada söz konusu değişiklikleri kesinleşmiş bir havalimanı zammı olarak değil, 2027 için sunulmuş tarife önerisi olarak değerlendirmek gerekiyor.

Ayrıca yolcu başına hesaplanan 10 ve 34 centlik artışlar, uçak biletlerinin otomatik olarak aynı miktarda pahalanacağı anlamına gelmiyor.

Bunlar havalimanı işletmecisinin düzenlenmiş ücretlerinde öngördüğü ortalama değişiklikleri ifade ediyor. Havayolu şirketlerinin maliyet değişikliklerini bilet fiyatlarına nasıl yansıtacağı ayrı bir ticari karar.

Madeira ve Azorlar için artış önerilmiyor

ANA'nın teklifindeki önemli ayrıntılardan biri de Portekiz'in ada bölgeleriyle ilgili.

Lizbon grubu için 2027'de izin verilen azami ortalama düzenlenmiş gelirin (RRMM) yolcu başına 14,80 euro seviyesine ulaşması öngörülüyor.

Bu grup Lizbon Humberto Delgado'nun yanı sıra Madeira, Azorlar ve Beja'daki havalimanlarını da kapsıyor.

Ancak ANA, Madeira ve Azorlar'daki havalimanlarının düzenlenmiş ücretlerinde artış önermiyor.

Tarife güncellemesinin Lizbon üzerinde yoğunlaştırılması planlanıyor.

Lizbon için ilk hesaplama %0,76, yani yolcu başına yaklaşık 12 centlik artış gösterirken, imtiyaz sözleşmesindeki tahmin hatalarının telafisine ilişkin mekanizmalar dikkate alındığında nihai teklif %0,67 ve 10 cent seviyesine geliyor.

Yeni Lizbon Havalimanı bu hesaba dahil değil

ANA ayrıca 2027 için hazırlanan mevcut tarife teklifinin gelecekteki Luís de Camões Havalimanı projesinden kaynaklanan doğrudan veya dolaylı herhangi bir tarife etkisini içermediğini belirtiyor.

Şirket, yeni Lizbon havalimanıyla ilgili ücretlendirme konusunun ayrı bir düzenleyici süreç kapsamında ele alınacağını ifade ediyor.

Bu ayrım önemli.

ANA'nın daha önce hükümete sunduğu Luís de Camões Havalimanı teklifinde, yeni altyapının ön finansmanına katkı amacıyla Humberto Delgado Havalimanı ücretlerinin 2026–2030 döneminde Avrupa Birliği Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyatları Endeksi'ndeki değişime ek olarak belirli bir artış mekanizmasıyla yükseltilmesi gündeme gelmişti.

Ancak 2027 için açıklanan mevcut tarife önerisinde bu yeni havalimanı projesine ilişkin etki yer almıyor.

ANA ücret sisteminin yapısını da değiştirmek istiyor

Teklif yalnızca ücretlerin artırılmasından ibaret değil.

ANA, havalimanlarında kullanılan bazı ücretlerin hesaplanma ve uygulanma biçimini de değiştirmeyi planlıyor.

Bunlardan biri yolcu işlemleriyle ilgili farklı ücret bileşenlerinin “taxa de serviços de apoio ao embarque do passageiro”, yani yolcunun uçağa binişini destekleyen hizmetler için tek bir ücret altında birleştirilmesi.

ANA bu değişikliğin gerekçelerinden biri olarak yolcuların havalimanlarını kullanma biçimindeki teknolojik dönüşümü gösteriyor.

Şirketin verilerine göre yolcuların ortalama %83'ü artık check-in işlemini internet üzerinden gerçekleştiriyor.

Daha sessiz uçaklara teşvik planı

ANA'nın önerileri arasında uçakların oluşturduğu gürültüye göre iniş ücretlerinin yeniden farklılaştırılması da bulunuyor.

Plan, bu sistemi ANA ağındaki bütün havalimanlarında yeniden uygulamayı ve uçakların sınıflandırılmasında kullanılan kategori sayısını azaltmayı öngörüyor.

Özellikle Lizbon'daki gece uçuşlarında gürültü performansının ücretlere daha fazla yansıtılması planlanıyor.

Öneriye göre gürültü açısından daha düşük performansa sahip uçaklara uygulanan ek ücretlerden elde edilen gelir, daha sessiz uçaklarla gerçekleştirilen hareketlere bonus olarak dağıtılacak.

Amaç, havayolu şirketlerini daha iyi akustik performansa sahip filolar kullanmaya teşvik etmek.

Uçak park ücretleri de değişebilir

ANA ayrıca uçakların havalimanındaki park ücretlerinin hesaplanma yönteminde değişiklik öneriyor.

Yeni model kapsamında uçakların farklı park pozisyonları arasındaki hareketlerinin ücretlendirilmesi, bir uçağın hangara götürülüp daha sonra yeniden aprona dönmesi halinde faturalandırma süresinin yeniden başlatılması ve gece dönemi muafiyetinin yerel saate göre uygulanması gibi değişiklikler bulunuyor.

ANA, yeni ücret yapısının günümüzde havalimanlarının fiilen nasıl kullanıldığını daha doğru yansıtacağını savunuyor.

Ancak gerek Lizbon, Porto ve Faro için önerilen artışların gerekse tarife yapısındaki değişikliklerin uygulanması için düzenleyici sürecin tamamlanması gerekiyor.

PRATİK BİLGİ

Planlanan başlangıç: 1 Ocak 2027

ANA'nın önerdiği ortalama değişiklikler:

Lizbon: +%0,67 → yaklaşık +€0,10/yolcu

Porto: +%3,77 → yaklaşık +€0,34/yolcu

Faro: +%3,79 → yaklaşık +€0,34/yolcu

Madeira ve Azorlar: Düzenlenmiş ücretlerde artış önerilmiyor

Teklif kesinleşti mi? Hayır.

ANA'nın sunduğu teklifin ANAC tarafından değerlendirilmesi ve onaylanması gerekiyor.

Uçak bileti 10 veya 34 cent pahalanacak mı? Bunu mevcut bilgilerle söylemek mümkün değil. Açıklanan rakamlar düzenlenmiş havalimanı ücretlerindeki ortalama yolcu başına değişimi ifade ediyor; nihai uçak bileti fiyatı havayolunun fiyatlandırmasına bağlı.