Portekiz'de İlk IRS Beyanı: Yabancı Gelirler ve Anexo J Rehberi

1. Kimler beyan etmek zorunda?

Portekiz'de vergi mukimi (residente fiscal) sayılan kişiler, dünya genelindeki gelirlerini Portekiz'de beyan eder. Autoridade Tributária bunu açıkça yazıyor: “Os residentes em Portugal têm de declarar em Portugal todos os rendimentos, obtidos tanto no nosso país como no estrangeiro.”

Türkiye'de kira geliriniz, Türkiye'deki bir şirketten aldığınız temettü, yurt dışı banka faizi veya yurt dışından aldığınız serbest meslek ödemesi varsa bunlar Portekiz beyannamesine girer.

Vergi mukimliği nasıl belirlenir?

Mukimlik tek bir belgeye bakmaz; yıl içinde Portekiz'de 183 günden fazla bulunma, kalıcı konut bulundurma veya gelir merkezinin Portekiz'de olması gibi ölçütler birlikte değerlendirilir. Yasal dayanak: CIRS md. 16.

Herkes beyan etmek zorunda mı? Hayır — bazı gelir türlerinde ve tutarlarda beyan zorunlu olmayabilir. Ancak bu istisnalar gelir türüne, tutara ve stopajın nihai olup olmamasına bağlıdır. Kendi durumunuz için Portal das Finanças'taki güncel koşulları kontrol edin; emin değilseniz beyan vermek genellikle daha güvenli taraftır.

2. Takvim: ne zaman verilir?

Modelo 3 IRS beyannamesi, gelirin elde edildiği yılı takip eden yılın 1 Nisan – 30 Haziran döneminde verilir.

3. Hangi ekler kullanılır?

Modelo 3 ana beyannamedir; gelir türüne göre ekler eklenir. 2026'da kullanılan formlar Portaria n.º 104/2026 (5 Mart) ile yayımlandı ve 2025 gelirlerine uygulanır.

Aynı anda birden fazla ek gerekebilir (ör. Portekiz'de maaş + Türkiye'de kira = Anexo A + Anexo J).

4. Anexo J'nin kutuları (Quadros)

Anexo J tek bir alan değil; gelir türüne göre ayrı kutulardan oluşur. Autoridade Tributária'nın resmî yapısı:

5. Her kutuya ne yazılır?

AT'nin talimatı üç kalem üzerine kurulu:

1. Brüt gelir — yurt dışında ödenen vergi düşülmeden (ilíquido de imposto pago no estrangeiro). “Eline geçen” değil, vergi öncesi tutar.
2. Zorunlu sosyal güvenlik katkıları — gelir üzerinden kesilen zorunlu primler (varsa).
3. Yurt dışında ödenen vergi — kaynak ülkede ödenen gelir vergisi.

Euro dışındaki gelirler euroya çevrilir. Hangi kur ve tarihin esas alınacağı konusunda AT'nin yıl bazlı talimatını ve formun yardım metnini esas alın; kuru kafanıza göre seçmeyin.

6. Çifte vergilendirme nasıl önleniyor?

Türkiye'de ödediğiniz vergi, Portekiz'de hesaplanan vergiden mahsup edilir. AT bunu şöyle açıklıyor: yurt dışında ödenen vergi, nihai vergi hesabında crédito de imposto por dupla tributação internacional olarak dikkate alınır.

• Kredi, Portekiz'de o gelire isabet eden vergi ile sınırlıdır — yurt dışında ödenen vergi fazlaysa otomatik iade edilmez.
• Krediyi kullanmak için yurt dışında ödenen verginin belgelenmesi gerekir.
• Hesap, anlaşma hükümleri ve iç mevzuat birlikte değerlendirilerek yapılır.

7. Türkiye–Portekiz çifte vergilendirme anlaşması

İki ülke arasında gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleyen bir anlaşma yürürlüktedir. Metin, Autoridade Tributária'nın “Convenções para Evitar a Dupla Tributação” bölümünde yayımlıdır.

• Anlaşma; gelir türüne göre (temettü, faiz, royalty, emekli maaşı, serbest meslek, gayrimenkul) hangi ülkenin ne kadar vergi alabileceğini ve çifte vergilendirmenin hangi yöntemle giderileceğini belirler.
• Anlaşma hükümleri ile iç mevzuat çatışırsa anlaşma önceliklidir; ancak uygulama her dosyada belge ile ispat ister.
• Bu rehberde anlaşmadaki oranları vermiyorum. Oranlar gelir türüne göre değişir ve metnin kendisinde yazılıdır; yanlış oranla beyan ceza riski doğurur.

Resmî metin: Convenção Portugal–Turquia (PDF, AT)

8. Beyandan önce hazırlanacak belgeler

• Türkiye'deki gelir belgesi (kira sözleşmesi, faiz dökümü, temettü kararı, iş sözleşmesi)
• Ödenen vergiyi gösteren belge (tahakkuk/ödeme, stopaj belgesi) — kredi için şart
• Gelirin euro karşılığı için kullanılan kur kaynağı ve tarihi
• Yurt dışı hesapların IBAN, banka adı ve bakiye bilgileri (Quadro 11)
• Portekiz gelirleri için Anexo A/B/C belgeleri (bordro, recibos verdes, e-Fatura)
• Kimlik, NIF ve Portal das Finanças erişim bilgileri

9. Adım adım beyan

1. Portal das Finanças'a girin (NIF + şifre; CMD ile de giriş yapılabilir).
2. IRS → Entregar Declaração bölümüne gidin. Önceden doldurulmuş (pré-preenchida) beyan gelebilir — kontrol etmeden onaylamayın.
3. Modelo 3'ü seçin, gereken ekleri işaretleyin (yurt dışı gelir varsa Anexo J).
4. Anexo J'de gelir türüne uygun kutuları doldurun: brüt tutar, zorunlu sosyal güvenlik katkısı, yurt dışında ödenen vergi.
5. Quadro 11'i doldurun (yurt dışı hesaplar).
6. Vergi avantajı/indirim varsa Anexo H'yi ekleyin.
7. Özet ekranını kontrol edin: hesaplanan vergi, mahsup edilen yabancı vergi, ödenecek/iade tutarı.
8. Beyanı gönderin ve comprovativo belgesini indirip saklayın.

10. Sık yapılan hatalar

• Net tutarı yazmak. Beyanda brüt tutar istenir; vergi sonrası tutarı yazmak eksik beyan sayılır.
• Quadro 11'i boş bırakmak. Yurt dışı hesap varsa, gelir olmasa da bildirilir.
• Yabancı vergiyi belgesiz göstermek. Kredi belge olmadan kabul edilmez.
• Kur tarihini karıştırmak. Hangi tarih/kur, formun talimatına göre belirlenir.
• Beyanı hiç vermemek. “Zaten Türkiye'de vergi ödedim” yükümlülüğü kaldırmaz; kredi bunun için var.
• Eski yıl verilerini kopyalamak. Formlar ve talimatlar her yıl güncellenir.

11. Sık sorulan sorular

Türkiye'deki kira gelirimi Portekiz'de beyan etmezsem ne olur?

Eksik beyan riski doğar. Mukimseniz dünya geneli gelir beyan yükümlülüğü vardır; AT yurt dışı gelirleri Anexo J ile istiyor. Sonradan tespit edilirse vergi + faiz + ceza gündeme gelebilir.

Türkiye'de ödediğim vergiyi geri alabilir miyim?

Hayır. Mekanizma iade değil mahsup: Portekiz'de hesaplanan vergiden düşülür. Yurt dışında ödenen vergi Portekiz vergisini aşıyorsa fazlası genellikle iade edilmez.

Gelirim yok ama Türkiye'de hesabım var, beyan vermeli miyim?

Mukimseniz ve beyan yükümlülüğünüz varsa hesap bildirimi (Quadro 11) gündeme gelir. Hesapta gelir olmaması bildirim yükümlülüğünü kaldırmaz.

Beyanı kaçırırsam düzeltebilir miyim?

Evet, düzeltme beyanı (declaração de substituição) verilebilir. Gecikme için faiz ve ceza uygulanabilir; tutar süreye ve duruma göre değişir. Bu rehberde tutar vermiyorum.

Bu rehber hukuki danışmanlık mı?

Hayır. Genel bilgilendirmedir. Beyan öncesinde resmî kaynakları kontrol edin ve lisanslı bir muhasebeciye danışın.

12. Kaynaklar

• Autoridade Tributária — Rendimentos obtidos no Estrangeiro
• Autoridade Tributária — CIRS md. 16 — Residência
• Autoridade Tributária — Convenção Portugal–Turquia
• Autoridade Tributária — Anexo J formu (PDF)
• Portaria n.º 104/2026 (5 Mart) — Modelo 3 ve ekleri (ikincil özet: Belim)
• Portal das Finanças — Beyan gönderme ekranı

İlgili rehberler

Bu beyanı vermeden önce aşağıdaki rehberlerdeki adımların tamamlanmış olması gerekir. Özellikle NIF, NISS, banka hesabı ve adres kaydı olmadan beyan süreci tıkanır.

Yasal sorumluluk beyanı

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki, vergisel, mali, yatırım veya göçmenlik danışmanlığı değildir ve profesyonel–müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Mevzuat, ücretler, süreler ve kurum uygulamaları değişebilir. Her işlemden önce ilgili resmî kurumun güncel bilgilerini kontrol edin ve kişisel durumunuz için yetkili bir uzmana danışın.

PT News Hub, bilgilerin doğru ve güncel tutulması için makul özen gösterir; ancak içeriğin eksiksizliği, belirli bir amaca uygunluğu veya herhangi bir başvurunun/ beyanın kabul edileceği konusunda garanti vermez. Üçüncü taraf internet sitelerinin içerik ve kullanılabilirliğinden sorumlu değildir.

Yürürlükteki hukukun izin verdiği ölçüde, bu bilgilere dayanılarak alınan kararlardan veya yapılan işlemlerden doğan doğrudan ya da dolaylı zararlar için sorumluluk kabul edilmez; emredici kanuni haklar ve kanunen sınırlandırılamayan sorumluluklar saklıdır.