Devletin REN Hamlesi Faturaları Gerçekten Düşürür mü? İşin Aslı Başka

Portekiz'de hükümetin ulusal enerji şebekesi REN'e yeniden ortak olması ve %13,7'lik pay alması son günlerin en çok konuşulan başlıklarından biri. Başbakan Luís Montenegro bu adımın orta ve uzun vadede elektrik faturalarını aşağı çekeceğini söylüyor ama sahadaki tabloya ve işin mutfağına baktığımızda durum pek öyle görünmüyor.

Enerji sektörünü yakından takip eden uzmanlar da aynı noktada birleşiyor: Bu hamle tek başına hiçbirimizin faturasını hafifletmeyecek.

Faturanın Asıl Yükü Nerede?

Rakamlara baktığınızda durum çok net. Eski Endesa Portekiz başkanı Nuno Ribeiro da Silva'nın da altını çizdiği gibi, elektrik iletim maliyeti ay sonunda elimize gelen faturanın yalnızca %4 ila %5'ini oluşturuyor.

Cebimizi asıl yoran kısım iletim değil; vergiler, sözleşme bedelleri ve sistemin diğer operasyonel kalemleri. Haliyle pastanın sadece %5'lik dilimini etkileyecek bir adım üzerinden "faturalar düşecek" beklentisi yaratmak gerçekçi bir yaklaşım olmuyor.

Sorun Yönetimde mi, Güvenlik Maliyetinde mi?

REN zaten kötü yönetilen bir kurum değil. Üstelik 28 Nisan 2025'te yaşadığımız o büyük elektrik kesintisi de Portekiz kaynaklı değildi. Ancak o kesintiden sonra devreye giren sıkı güvenlik ve dayanıklılık kriterleri, şebeke işletme maliyetlerini doğal olarak artırdı. Bir tarafta sistemin çökmemesi için yapılan zorunlu yatırımlar varken, diğer tarafta tarifelerin kendiliğinden düşmesini beklemek pek mümkün görünmüyor.

Eski Enerji Bakanı João Galamba'nın da belirttiği üzere; REN kafasına göre yatırım yapmıyor, sadece hükümetin onayladığı projeleri yürütüyor ve düzenleyici kurum ERSE'nin belirlediği tarifeleri uyguluyor. Yani şirkette devletin payının olması mekanizmayı sihirli bir şekilde değiştirmiyor.

Mülkiyet Değil, Sistem Modeli Değişmeli

Burada asıl konuşmamız gereken konu devletin şirkette hisse sahibi olup olmaması değil, sistemin nasıl kurgulandığı.

Sektörün deneyimli isimleri çözüm için İngiltere örneğini işaret ediyor:

Şebekenin mülkiyeti ile sistemin stratejik planlamasını ve işletimini birbirinden ayırmak.

Devlete, milyonlarca avroluk azınlık hissesi satın almadan da stratejik kararları doğrudan kontrol edebileceği bir alan açmak.

Kısacası, devletin REN'e ortak olması kamu yararı açısından politik bir tercih olabilir ama ay sonu gelen elektrik faturasında bir mucize yaratmayacak.

Kaynak: Eco.pt (ECO Haberleri, 19 Ağustos 2026)