Yangın mağdurları için ayrılan 2 milyon euro ödenmedi: Tribunal de Contas afet yardımlarındaki gecikmeleri ortaya koydu

Portekiz’de yangın, sel ve diğer doğal afetlerden etkilenen ailelere acil destek sağlamak amacıyla oluşturulan mekanizmalarda ciddi uygulama sorunları ortaya çıktı. Tribunal de Contas’ın 2025 devlet hesaplarına ilişkin incelemesine göre bazı destekler aylarca gecikirken, bazı afetler için öngörülen yardımlar hiç ödenmedi.

En çarpıcı örneklerden biri 4 ve 5 Ağustos 2023’teki kırsal yangınlar.

Bu yangınlardan etkilenen ailelere yardım amacıyla 2 milyon euroluk bütçe öngörüldü. Ancak yardımın uygulanabilmesi için gerekli düzenleyici portaria hiç yayımlanmadı.

Sonuç olarak ayrılan paradan ailelere bu mekanizma kapsamında ödeme yapılmadı.

Beş afet için yalnızca 1,347 milyon euro ödendi

Tribunal de Contas’ın incelediği dönem 2022–2025 yıllarını kapsıyor.

Bu dönemde beş farklı afet için ailelerin gıda, barınma ve diğer acil ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olağanüstü yardımlar oluşturuldu.

Ancak fiilen ödenen toplam yardım yaklaşık 1,347 milyon euro oldu.

Bu tutarın neredeyse tamamı — yaklaşık 1,333 milyon euro — Ağustos 2022’deki kırsal yangınların ardından ödendi.

Eylül 2024 yangınları için yaklaşık 13 bin euro ödeme kaydedildi.

Buna karşılık Aralık 2022–Ocak 2023 sel ve taşkınları, 4–5 Ağustos 2023 yangınları ve Temmuz–Ağustos 2025 yangınları için incelenen olağanüstü aile yardımı kategorisinde ödeme kaydedilmedi.

Sorun yalnızca bütçe olmaması değil

Tribunal de Contas’ın tespitinin önemli tarafı burada ortaya çıkıyor.

Bazı durumlarda yardım için para öngörülmesine rağmen mevzuatın veya uygulama prosedürünün zamanında tamamlanmaması, yardımın ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını engelledi.

2023 yangınlarındaki 2 milyon euroluk örnekte de problem bütçede hiç kaynak bulunmaması değil; yardımın kullanılabilmesi için gerekli düzenlemenin yayımlanmamasıydı.

Tribunal de Contas, afet yardımlarının doğası gereği hızlı olması gerektiğini, gecikmenin desteğin temel amacını zayıflattığını belirtiyor.

Çünkü söz konusu yardımlar uzun vadeli yeniden yapılanma yatırımları değil; gıda, geçici barınma ve temel ihtiyaçlar gibi acil harcamalar için tasarlanıyor.

Sistem 2025’te değiştirildi

Hükümet bu süreçte afet yardımlarının hukuki yapısını değiştirdi.

Önceki sistemde bir afet yaşandıktan sonra calamidade ilan edilmesi, olağanüstü tedbirleri belirleyen yeni bir düzenleme hazırlanması ve ardından uygulama için ayrıca portaria çıkarılması gerekebiliyordu.

Decreto-Lei n.º 98-A/2025 ile yaklaşım değiştirildi.

Olağanüstü tedbirler artık önceden kanuni çerçevede tanımlanıyor; belirli bir afet meydana geldiğinde hangi tarihlerde ve hangi bölgelerde uygulanacağı Conselho de Ministros kararıyla belirlenebiliyor.

Amaç, her yeni felaketten sonra bütün mekanizmanın yeniden oluşturulmasının yarattığı gecikmeyi azaltmak.

Yangın mağdurları açısından ne anlama geliyor?

Tribunal de Contas raporu, geçmiş afetlerde ödeme yapılmamış olmasının bugün bütün mağdurların otomatik olarak belirli bir tazminat talep edebileceği anlamına geldiğini söylemiyor.

Her yardımın hukuki kapsamı, afet tarihi, bölge, zarar türü ve başvuru koşulları farklı.

Ancak rapor önemli bir kamu yönetimi problemini belgeliyor: Bazı aileler için para ayrılmış olmasına rağmen yardım mekanizması zamanında işletilemedi.

Yeni sistemin gerçek testi ise bir sonraki büyük afet sonrasında yardımların önceki yıllara kıyasla ne kadar hızlı ulaştırılacağı olacak.

Kaynaklar

Tribunal de Contas — Parecer sobre a Conta Geral do Estado de 2025

ECO — Salomé Pinto, 29 Eylül 2026

https://eco.sapo.pt/2026/09/29/tribunal-de-contas-alerta-para-atrasos-nos-apoios-as-vitimas-de-calamidades-subsidios-demoraram-ou-nem-chegaram-a-ser-pagos/

Público — Catarina Pinho, 5 Ekim 2026