Viseu’da Gözler Yaşlanan Fagilde Barajı'nda: 2029’a Kadar İçimiz Ne Kadar Rahat Olmalı?

Dão Nehri üzerinde 1984 yılından bu yana su tutan Fagilde Barajı, bugün Viseu, Mangualde, Nelas, Penalva do Castelo ve Sátão çevresinde yaşayan yaklaşık 150 bin kişinin can damarı. Ancak 40 yılı deviren bu yapı, son dönemde suyun kendisinden çok güvenliğiyle konuşuluyor.

Yeni barajın 2029 sonunda tamamlanması hedefleniyor; bu da bölgenin en az üç yıl daha mevcut gövdeye emanet olduğu anlamına geliyor. İşte tam bu noktada akıllara tek bir soru takılıyor: Mevcut baraj ne zamana kadar, hangi güvenlik sınırıyla ayakta kalacak?

Betondaki Yıpranma ve Tahliye Kapasitesi Soru İşareti Yaratıyor

Ulusal İnşaat Mühendisliği Laboratuvarı (LNEC) aslında yirmi yılı aşkın süredir Fagilde’yi adım adım takip ediyor. 2021 ve sonraki raporlar, betondaki iç sülfat reaksiyonlarının genleşmeye ve ciddi çatlaklara yol açtığını açıkça ortaya koyuyor.

İşin sadece gövdeyle sınırlı kalmayan bir boyutu daha var: Barajın taşkın tahliye kanalı, güncel regülasyonların gerektirdiği aşırı sel koşullarını karşılamakta yetersiz kalıyor. Geçmişte 1995 ve 2000 yıllarında yaşanan taşmalar, 2007’de bir kapağın arızalanıp 1,3 milyon metreküp suyun kontrolsüz boşalması gibi vukuatlar da hafızalarda tazeliğini koruyor. Yeni baraj kararının yaklaşık 100 metre aşağıya alınmasının temel sebebi de bu tahliye yetersizliği.

Mühendisler Ne Diyor, Yerel Yönetim Ne İstiyor?

Çevre Bakanlığı ve uzman mühendisler, durumun yakından izlendiğini ve yakın bir yıkılma tehlikesi bulunmadığını belirtiyor. Yapı mühendislerine göre bir barajda çatlak ya da malzeme yorulması görülmesi doğrudan "güvensiz" olduğu anlamına gelmiyor; sensörler ve düzenli kontrollerle kritik eşikler aşılmadığı sürece yapı işletmede kalabiliyor.

Viseu Belediye Başkanı João Azevedo ise haklı olarak daha somut yanıtlar bekliyor. Masada "ciddi yapısal anormallik" tespitleri varken, hükümetin net bir güvenlik sınırı çizmesi gerektiğini vurguluyor: Barajın kapasitesinin düşürülmesini gerektirecek uyarı eşikleri neler, işler beklenenden hızlı kötüleşirse devreye girecek acil durum planı hazır mı?

Yeni barajın temeli 2028'de atılacak ve inşaat bitene kadar gözümüz mecburen Fagilde'nin üzerinde olmaya devam edecek.

Kaynak: Expresso, Natasha Donn

Resim Kaynağı: Paulo Novais / Lusa