Tarımda enerji ve gübre maliyetleri yeniden yükseliyor: Gıda fiyatları için yeni baskı riski

Avrupa’da çiftçilerin üretim maliyetleri yeniden yükselirken enerji ve gübre fiyatlarındaki artış, önümüzdeki dönemde gıda fiyatları üzerinde ek baskı oluşturabilecek faktörlerden biri haline geliyor.

Eurostat verilerine göre Avrupa Birliği’nde tarım sektöründe kullanılan mal ve hizmetlerin ortalama fiyatı 2026’nın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,7 arttı.

Artışın en dikkat çekici bölümü enerji ve gübrelerde yaşandı.

Tarımda kullanılan enerji ve yağlayıcıların ortalama fiyatı yüzde 22, gübre ve toprak iyileştiricilerin fiyatı ise yüzde 13,4 yükseldi.

Portekiz’de artış AB ortalamasından çok daha düşük

Portekiz’de tarımsal üretim girdilerindeki yıllık artış yüzde 1,2 seviyesinde kaldı.

Bu oran, Macaristan ile birlikte AB’de kaydedilen en düşük artışlardan biri. Karşılaştırma açısından Litvanya’da aynı dönemde artış yüzde 16,4’e ulaştı.

Dolayısıyla Avrupa genelindeki yüzde 4,7’lik maliyet artışını doğrudan Portekizli çiftçilerin tamamına aynı ölçüde yansımış bir artış olarak okumamak gerekiyor.

Bununla birlikte enerji ve gübre gibi girdiler uluslararası piyasalardan etkilendiği için bu alanlardaki yüksek fiyatların devam etmesi Portekiz’deki üretim maliyetleri açısından da risk oluşturuyor.

Üretici fiyatları ise aynı dönemde düştü

Eurostat verilerindeki dikkat çekici bir başka ayrıntı, çiftçilerin kullandığı girdilerin fiyatı yükselirken tarımsal üretimin ortalama satış fiyatının AB genelinde yıllık yüzde 5,8 düşmüş olması.

Bu durum üretici açısından iki yönlü baskı yaratabiliyor: üretimde kullanılan bazı temel girdiler pahalanırken üretilen tarımsal ürünlerden elde edilen fiyat aynı yönde hareket etmiyor.

Bu, market fiyatlarının hemen artacağı anlamına gelmiyor

Üretim girdilerindeki artışın tüketicinin ödediği market fiyatına bire bir ve hemen yansıması zorunlu değil.

Gıda fiyatlarını tarımsal üretim maliyetlerinin yanı sıra işleme, ambalaj, lojistik, enerji, perakende marjları, uluslararası emtia fiyatları, arz-talep koşulları ve hava şartları gibi çok sayıda unsur belirliyor.

Ancak enerji ve gübre maliyetlerinde uzun süreli yükseliş yaşanması, sonraki üretim dönemlerinde fiyat baskısı oluşturabilecek faktörlerden biri.

Portekiz hükümeti de bu yıl enerji ve gübre maliyetlerindeki artışın etkisini azaltmak amacıyla tarım sektörüne 20 milyon euroluk olağanüstü destek açıklamıştı.

Destek kapsamında uygun sulanan tarım alanlarına hektar başına 28 euro, kuru tarım alanlarına 12 euro ve belirli hayvancılık faaliyetlerine hayvan başına destek öngörülüyor.

Kaynaklar

Eurostat, 10 Eylül 2026

https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260910-2

ECO, 18 Eylül 2026

https://eco.sapo.pt/2026/09/18/custos-agricolas-sobem-e-ameacam-pressionar-ainda-mais-precos-dos-alimentos/

Portekiz Hükümeti

https://portugal.gov.pt/gc25/comunicacao/comunicados/governo-aprova-apoio-para-compensar-aumento-dos-custos-de-producao-agricola