Portekiz’de yabancıların SNS erişimi yeniden Parlamento’da: Yasal oturumu olanlar için ne değişecek?

Portekiz’de yabancıların devlet sağlık sistemi SNS’ye erişimini değiştirmeyi amaçlayan düzenleme yeniden Parlamento gündemine geldi.

PSD ve CDS-PP tarafından sunulan Projeto de Lei 786/XVII/2, özellikle Portekiz’de yaşamayan yabancılar ile ülkede düzensiz durumda bulunan kişilerin SNS’den yararlanma koşullarını değiştirmeyi hedefliyor.

Ancak başlıklarda kullanılan “yabancıların SNS erişimi kısıtlanıyor” ifadesi önemli bir ayrımı gizliyor:

Portekiz’de yasal olarak yaşayan Türk vatandaşları dahil üçüncü ülke vatandaşlarının SNS yararlanıcısı olmaya devam etmesi öngörülüyor.

Üstelik düzenleme henüz yürürlükte değil. Şu anda Parlamento’ya sunulmuş bir kanun teklifi aşamasında.

Türk vatandaşları açısından kritik ayrım ne?

Teklif metni, SNS yararlanıcısı kabul edilecek yabancılar arasında Portekiz’de düzenli şekilde bulunan üçüncü ülke vatandaşlarını — nacionais de países terceiros — açıkça sayıyor.

Türkiye bir AB ülkesi olmadığı için Türk vatandaşları bu üçüncü ülke vatandaşları kategorisine giriyor.

Dolayısıyla örneğin Portekiz’de geçerli oturum hakkıyla yaşayan bir Türk vatandaşının yalnızca yabancı olması nedeniyle SNS’den çıkarılması teklif edilmiyor.

Metinde ayrıca:

AB vatandaşları ve eşdeğer statüdekiler,

üçüncü ülke vatandaşları,

vatansız kişiler

ve uluslararası koruma başvurusunda bulunanlar

için yasal kalış/oturum durumuna bağlı SNS yararlanıcılığı korunuyor.

Asıl değişiklik kimleri hedefliyor?

Teklifin merkezinde iki grup bulunuyor:

Portekiz’de resident olmayan yabancılar ve ülkede düzensiz durumda bulunan yabancılar.

Bu kişilerin SNS üzerinden sağlık hizmeti almaları halinde, prensip olarak verilen sağlık hizmetinin bedelini ödemeleri isteniyor.

Alternatif olarak masrafları karşılayacak sigorta, uluslararası anlaşma veya hukuken/sözleşmeyle sorumlu üçüncü tarafın bulunduğunu kanıtlayan belge sunulabilecek.

Teklif ayrıca gerektiğinde ödeme garantisi veya ön ödeme gibi mekanizmaların oluşturulmasını öngörüyor.

Acil ve hayati sağlık hizmetleri tamamen kapanmıyor

Düzenlemede önemli bir istisna bulunuyor.

Acil veya hayati nitelikteki sağlık hizmetlerine erişim korunuyor.

Ancak bu durumda gerekli ödeme veya kapsam belgelerinin daha sonra sunulması istenebilecek.

Dolayısıyla teklifin “düzensiz durumdaki yabancılar acil sağlık hizmeti alamayacak” şeklinde yorumlanması da doğru değil.

330 bin yabancı rakamı nereden geliyor?

PSD ve CDS-PP tekliflerinin gerekçesinde Inspeção-Geral das Atividades em Saúde tarafından hazırlanan 27 Kasım 2024 tarihli rapora atıfta bulunuyor.

Partilerin aktardığı verilere göre 2021 ile Eylül 2024 arasında Portekiz’de resident olmayan yaklaşık 330 bin yabancı SNS hastanelerinin acil servislerinde tedavi edildi.

Bunların 140 binden fazlasının sağlık hizmetlerinin maliyetini karşılayan sigorta veya uluslararası anlaşmaya sahip olmadığı belirtiliyor.

Ancak bu rakamları Portekiz’de yaşayan 330 bin düzensiz göçmen olarak okumamak gerekiyor.

Veri, belirtilen dönemde acil servislerde tedavi edilen non-resident yabancı hastalarla ilgili.

Daha önce Parlamento’dan geçmişti ama yasalaşmadı

Düzenlemenin geçmişi de önemli.

Benzer teklif önceki yasama döneminde PSD ve CDS-PP tarafından sunulmuş ve Chega'nın desteğiyle Parlamento’da genel aşamada kabul edilmişti.

Ancak erken genel seçim nedeniyle yasama dönemi sona erince süreç tamamlanamadı ve teklif düştü.

Şimdi PSD ve CDS-PP konuyu yeniden Parlamento’ya taşıdı.

Dolayısıyla bugün itibarıyla:

yeni bir SNS yasası yürürlüğe girmedi, Diário da República’da yayımlanmış yeni düzenleme yok ve Portekiz’de yasal olarak yaşayan yabancıların mevcut sağlık haklarında bu teklif nedeniyle bugün başlayan otomatik bir değişiklik bulunmuyor.

Kaynaklar

Assembleia da República — Projeto de Lei 786/XVII/2, 25 Eylül 2026

https://www.parlamento.pt/Paginas/UltimasIniciativasEntradas.aspx

Observador / Lusa — 26 Eylül 2026

https://observador.pt/2026/09/26/psd-e-cds-pp-voltam-a-propor-restricao-do-acesso-ao-sns-por-estrangeiros-nao-residentes/