Portekiz'de üniversite öğrencilerinden harç artışına tepki: 21 Ekim'de Lisboa'da gösteri düzenlenecek

Portekiz'de beş yükseköğretim kurumunun öğrenci temsilcileri, hükümetin üniversite harçlarını 2027/2028 akademik yılından itibaren artırma teklifine karşı 21 Ekim'de Lisboa'da protesto gösterisi düzenleme kararı aldı.

9 Ekim'de açıklanan çağrıya göre gösteri saat 17.00'de hükümetin Campus XXI'deki merkezi önünde gerçekleştirilecek.

Öğrenciler, yıllardır sabit tutulan öğrenim harçlarının yeniden artırılmasının aile bütçelerine ek yük getirebileceğini savunuyor.

Hangi öğrenciler protesto çağrısı yaptı?

Gösteri çağrısı, Universidade de Lisboa ve Universidade Nova de Lisboa'ya bağlı çeşitli fakültelerin öğrenci dernekleri ile Escola Superior de Música de Lisboa'nın öğrenci temsilcileri tarafından yapıldı.

Çağrıya katılan kurumlar arasında Lisboa Üniversitesi'nin Edebiyat, Güzel Sanatlar ve Psikoloji/Eğitim alanlarındaki öğrenci temsilcilikleri ile Nova Üniversitesi'nin Faculdade de Ciências Sociais e Humanas birimi bulunuyor.

Öğrenci temsilcileri, başka yükseköğretim kurumlarının da gösteriye katılabileceğini belirtiyor.

Ancak katılacağı kesinleşmemiş kuruluşlar, protestonun resmî düzenleyicileri arasında gösterilmemeli.

Harçlarda ne değişmesi öneriliyor?

Hükümetin 2027 Devlet Bütçesi teklifi, kamu yükseköğretim kurumlarındaki bazı programların öğrenim harcı üst sınırının 2027/2028 akademik yılından itibaren enflasyona göre güncellenmesini öngörüyor.

Lisans ve Cursos Técnicos Superiores Profissionais (CTeSP) programlarında mevcut yıllık üst sınır 697 euro.

Teklife göre yeni üst sınır, bu tutara 2026'nın konut hariç ortalama tüketici fiyat endeksi değişiminin uygulanmasıyla hesaplanacak.

Mesleğin icrası için gerekli belirli yüksek lisans programları da düzenlemenin kapsamına giriyor.

Ancak yeni üst sınır henüz kesinleşmiş değil.

Öğrenciler neden karşı çıkıyor?

Öğrenci temsilcileri, harçların artırılmasının yükseköğretime erişimde ek ekonomik engeller yaratabileceğini savunuyor.

Federação Académica de Lisboa Başkanı Pedro Neto Monteiro, önerilen artışın çok büyük olmayabileceğini kabul etmekle birlikte birçok ailenin bütçesini etkileyebileceğini belirtti.

Öğrencilerin itirazı yalnız artışın miktarına değil, öğrenim harçlarının yeniden yükseltilmesi ilkesine de dayanıyor.

Harçlar ne zamandan beri sabit?

Portekiz'de kamu yükseköğretim harçlarının sınırlandırılması uzun süredir tartışılıyor.

2017 bütçe sürecinde üst sınır 1.067,85 euro seviyesinde belirlenmiş, sonraki yıllarda kademeli indirimler yapılmıştı.

2020/2021 akademik yılından bu yana genel lisans üst sınırı 697 euro düzeyinde tutuluyor.

Hükümet 2026 bütçesi sırasında da bu sınırın yeniden güncellenmesini önermişti.

Ancak Parlamento görüşmelerinde kabul edilen değişiklikle harçların dondurulması sürdürülmüştü.

2026/2027 öğrencileri daha yüksek harç ödeyecek mi?

9 Ekim'de gündeme gelen teklif, 2027/2028 akademik yılına yönelik.

Bu nedenle 2026/2027 döneminde kayıt yaptıran öğrencilerin mevcut yıl harçlarının bugün otomatik olarak yükseldiği söylenemez.

Ayrıca hükümetin teklifi Parlamento'da görüşülecek.

Nihai yasa metninde değişiklik yapılması mümkün.

Yabancı öğrenciler nasıl etkilenebilir?

Portekiz'deki yükseköğretim kurumlarında yabancı öğrenciler için farklı harç rejimleri bulunabiliyor.

Özellikle uluslararası öğrenci statüsüne tabi kişiler, genel lisans harcı üst sınırından farklı ücretlerle karşılaşabiliyor.

Bu nedenle önerilen 697 euroluk taban üzerinden yapılacak güncellemenin bütün yabancı öğrencilere aynı biçimde uygulanacağı varsayılmamalı.

Her öğrencinin tabi olduğu kayıt ve ücret rejimi ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu.

Gösteri ne zaman ve nerede?

Öğrenci derneklerinin açıkladığı programa göre gösteri:

Tarih: 21 Ekim 2026, Çarşamba

Saat: 17.00

Yer: Campus XXI, Lisboa — hükümet merkezi önü

Bu bilgiler 9 Ekim'deki protesto çağrısına dayanıyor. Programda değişiklik olması halinde düzenleyici öğrenci derneklerinin yeni duyuruları esas alınmalı.

Bundan sonra ne olacak?

Üniversite harçlarına ilişkin düzenleme 2027 Devlet Bütçesi teklifinde bulunuyor.

Parlamento'nun bütçe görüşmeleri sırasında teklifin kabul edilmesi, değiştirilmesi veya çıkarılması mümkün.

Dolayısıyla 21 Ekim'de planlanan protesto, henüz kesinleşmemiş bir bütçe düzenlemesine karşı düzenlenecek.

Öğrenciler açısından belirleyici aşama, nihai bütçe yasasında öğrenim harçlarına ilişkin hangi hükmün kabul edileceği olacak.

Kaynaklar

ECO / Lusa — Estudantes marcam manifestação em Lisboa contra descongelamento das propinas, 9 Ekim 2026

https://eco.sapo.pt/2026/10/09/estudantes-marcam-manifestacao-em-lisboa-contra-descongelamento-das-propinas/

RTP / Lusa — Estudantes anunciam protesto em Lisboa contra descongelamento das propinas, 9 Ekim 2026

https://www.rtp.pt/noticias/economia/estudantes-anunciam-protesto-em-lisboa-contra-descongelamento-das-propinas_n1770728

Observador — Manifestação contra subida das propinas marcada para 21 de outubro em Lisboa, 9 Ekim 2026

https://observador.pt/2026/10/09/manifestacao-contra-subida-das-propinas-marcada-para-21-de-outubro-em-lisboa-cinco-associacoes-de-estudantes-ja-confirmaram-presenca/