Portekiz’de tartışmalı kira reformu Parlamento’da ilk aşamayı geçti: Kurallar henüz yürürlükte değil

Portekiz hükümetinin kira piyasasında önemli değişiklikler öngören düzenlemesi Parlamento'daki ilk kritik engeli geçti. Hükümetin Novo Regime do Arrendamento Urbano ve bağlantılı mevzuatta değişiklik yapabilmek için sunduğu yetki tasarısı 30 Eylül'de Assembleia da República'da genel aşamada kabul edildi.

Sonuç, oylamadan hemen önce PSD ile Chega arasında varılan anlaşmanın ardından geldi. Chega'nın çekimser kalması hükümet teklifinin ilerlemesini sağladı.

Ancak Portekiz'de kiracı ve ev sahipleri açısından en önemli ayrıntı şu: Tartışılan yeni kira kuralları bugün yürürlüğe girmiş değil.

Parlamento tam olarak neyi kabul etti?

Meclis kayıtlarında Proposta de Lei 103/XVII/1 olarak yer alan girişim, hükümete Novo Regime do Arrendamento Urbano, Código Civil, Código de Processo Civil ve bağlantılı mevzuatta değişiklik yapma yetkisi verilmesini öngörüyor.

Teklif 12 Ağustos'ta Parlamento'ya sunuldu ve 30 Eylül'de genel kurulda görüşüldü.

Genel aşamadaki kabul, sürecin tamamlandığı veya kamuoyunda tartışılan bütün maddelerin kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Metin şimdi Parlamento'daki especialidade, yani maddelerin ayrıntılı biçimde ele alındığı aşamada değiştirilebilecek.

PSD ile Chega arasındaki anlaşma neyi değiştirdi?

Oylamadan kısa süre önce PSD parlamento lideri Hugo Soares ile Chega lideri André Ventura, especialidade aşamasında dört konuda değişiklik yapılmasını öngören bir anlaşma imzaladı.

RTP'nin aktardığı anlaşmaya göre bunlardan biri, hükümetin önerdiği peşin kira ve depozito sisteminin sınırlandırılması.

Ayrıca 1990 öncesi sözleşmeleri bulunan özellikle düşük gelirli yaşlı kiracıların korunması, konut acil durum mekanizmasının güçlendirilmesi ve kasıtlı/tekrarlanan ödeme ihlali ile gerçek ekonomik ödeme güçlüğünün birbirinden daha açık ayrılması hedefleniyor.

Bu nedenle 30 Eylül'den önce açıklanan hükümet taslağındaki her hükmü “yeni kira yasası” olarak kesinleşmiş biçimde sunmak artık doğru değil.

İki aylık kira borcunda tahliye başladı mı?

Hayır.

Hükümetin tartışmaya açtığı değişikliklerden biri, kira borcu nedeniyle sürecin başlatılabileceği eşiğin mevcut üç aydan iki aya çekilmesiydi.

Ayrıca yeni kontratlarda kira artışına ilişkin bazı sınırlamaların kaldırılması ve peşin ödeme/depozito sisteminin değiştirilmesi gibi hükümler tartışıldı.

Ancak bunlar şu anda yürürlükteki yeni kurallar olarak değerlendirilmemeli.

Parlamento süreci tamamlanmadan ve gerekli hukuki aşamalardan geçilmeden kiracıların mevcut sözleşmelerinin otomatik olarak bu taslak hükümler doğrultusunda değiştiği sonucu çıkarılamaz.

Bundan sonra ne olacak?

Teklif especialidade aşamasında ayrıntılı olarak incelenecek ve üzerinde değişiklik yapılabilecek.

Özellikle PSD-Chega anlaşmasında belirtilen dört başlık bu aşamada önem kazanacak.

Dolayısıyla kiracılar ve ev sahipleri açısından izlenmesi gereken şey ilk hükümet taslağından ziyade Parlamento sürecinin sonunda ortaya çıkacak metin.

30 Eylül oylamasının somut sonucu, reformun reddedilmemiş ve yasama sürecinde ilerlemeye devam ediyor olması.

Yeni kira kurallarının bugün uygulanmaya başladığı anlamına gelmiyor.

Kaynaklar

Assembleia da República — Proposta de Lei 103/XVII/1

https://www.parlamento.pt/ActividadeParlamentar/Paginas/DetalheIniciativa.aspx?BID=377135

RTP — Parlamento aprova nova lei do arrendamento com abstenção do Chega, 30 Eylül 2026

https://www.rtp.pt/noticias/politica/parlamento-aprova-nova-lei-do-arrendamento-com-abstencao-do-chega_e1768638