Portekiz'de Shamonda virüsü tespit edildi: Hayvancılık işletmeleri için yeni uyarı, insanlara bulaşma kanıtı yok

Portekiz'de sığır ve küçükbaş hayvanları etkileyebilen Shamonda virüsünün (SHAV) varlığı doğrulandı. Veteriner Hekimler Odası, 12 Ekim'de yaptığı açıklamada, Gıda ve Veterinerlik Genel Müdürlüğünün (DGAV) talebi üzerine yetiştiricileri ve veteriner hekimleri uyardı. Virüs özellikle sığırlarda ateş, ishal ve süt veriminde azalmaya yol açabiliyor. Gebe hayvanlarda ise daha ciddi üreme sorunları görülebiliyor. Yetkililer, mevcut bilimsel verilerin virüsün insanlara bulaştığını göstermediğini belirtiyor.

Shamonda virüsü Portekiz'e nasıl ulaştı?

Shamonda virüsü, Orthobunyavirus cinsine ve Simbu serogrubuna ait bir hayvan hastalığı etkeni.

İlk olarak 1960'lı yıllarda Nijerya'da tespit edilen virüs, daha sonra Afrika'nın çeşitli bölgelerinde ve Japonya'da görüldü.

2026 yazında ise Avrupa'da yeni tespitler kaydedildi.

DGAV'nin yayımladığı bilgilere göre Avrupa'daki ilk tespit temmuz ayının sonunda İsviçre'de gerçekleşti. Daha sonra Almanya, Fransa ve başka Avrupa ülkelerinde vakalar belirlendi.

Portekiz de virüsün tespit edildiği ülkeler arasına katıldı.

Bununla birlikte 12 Ekim'deki veterinerlik açıklaması, virüsün ülkede ilk kez o gün ortaya çıktığı anlamına gelmiyor. DGAV, 24 Eylül tarihli duyurusunda Portekiz'deki tespiti zaten bildirmişti.

12 Ekim'deki yeni gelişme, veterinerlik meslek kuruluşunun yetiştiricilere yönelik uyarıyı yeniden gündeme taşıması.

Virüs hangi hayvanları etkiliyor?

DGAV'nin teknik bilgilendirmesine göre sığırlar, Shamonda virüsünün klinik hastalığa yol açma olasılığının yüksek olduğu hayvanlar arasında.

Enfekte sığırlarda ateş, ishal, halsizlik ve süt üretiminde azalma görülebiliyor.

Koyun ve keçiler de enfekte olabiliyor. Ancak bu hayvanlarda hastalık bazen belirgin belirtiler olmadan seyrediyor.

Virüsün özellikle gebe hayvanlar açısından önemli riskleri bulunuyor.

Enfeksiyonun gebelik sırasında fetüse geçmesi halinde düşük veya yavruda ciddi gelişim bozuklukları meydana gelebiliyor.

DGAV, bugüne kadar doğrudan virüse bağlanmış hayvan ölümlerinin gözlenmediğini, yetişkin hayvanların çoğunun iyileştiğini belirtiyor.

Virüs nasıl bulaşıyor?

Shamonda virüsünün başlıca bulaşma yolu, Culicoides cinsine ait küçük sokucu böceklerin ısırıkları.

Bu böcekler başka hayvan hastalıklarının taşınmasında da rol oynuyor.

DGAV'ye göre hayvanlar arasında doğrudan bulaşmanın önemli bir yol olduğuna ilişkin kanıt bulunmuyor.

Bununla birlikte gebe hayvanlarda anneden fetüse geçiş mümkün olabiliyor.

Bu nedenle hastalığın kontrolünde yalnızca enfekte hayvanların izlenmesi değil, böceklerle temasın azaltılması da önem taşıyor.

İnsanlara bulaşma riski var mı?

Portekiz Veteriner Hekimler Odası ve DGAV, mevcut bilimsel verilerde Shamonda virüsünün zoonotik bir hastalık olduğuna ilişkin kanıt bulunmadığını belirtiyor.

Zoonotik hastalıklar, hayvanlardan insanlara bulaşabilen enfeksiyonları ifade ediyor.

Shamonda virüsü için bugüne kadar insanlara bulaşma gösterilmiş değil.

Bu nedenle Portekiz'deki tespit, insanlarda yeni bir salgın başladığı anlamına gelmiyor.

Ancak bilimsel verilerin ilerleyen dönemde güncellenebileceği ve hayvan sağlığı açısından izleme çalışmalarının devam ettiği unutulmamalı.

Aşı veya tedavi var mı?

DGAV'nin 9 Ekim tarihli teknik bilgilendirmesine göre Shamonda virüsüne karşı kullanılabilecek özel bir aşı bulunmuyor.

Virüsü ortadan kaldıran özgül bir tedavi de mevcut değil.

Veteriner hekimler, hastalığın belirtilerine ve hayvanın durumuna göre destekleyici tedavi uygulayabiliyor.

Koruyucu yaklaşımın merkezinde ise bulaşmayı sağlayan böceklerle mücadelenin yer alması gerekiyor.

Yetkili kurum, uygun böcek kovucuların ve izinli insektisitlerin kullanılmasını, hayvanların sokucu böceklerden korunmasını ve şüpheli vakaların izlenmesini öneriyor.

Yetiştiriciler ne yapmalı?

Sığır, koyun veya keçi yetiştiren işletmelerde beklenmedik ateş, süt veriminde düşüş, ishal veya üreme sorunları görülmesi halinde veteriner hekime başvurulması önem taşıyor.

Kesin tanı yalnızca belirtilere bakılarak konulamıyor.

DGAV, laboratuvar doğrulaması için moleküler testler ve gerekli durumlarda serolojik incelemeler kullanılabileceğini belirtiyor.

Şüpheli vakalar DGAV'nin hayvan hastalıkları bildirim sistemi üzerinden bildirilebiliyor.

Virüs, mevcut durumda Avrupa Birliği'nin özel resmî kontrol tedbirlerine tabi hastalıklar listesinde yer almıyor. Buna rağmen Portekiz'de epidemiyolojik gözetim sürdürülüyor.

Kaynaklar

- DGAV — Vírus Shamonda, teknik bilgilendirme, 9 Ekim 2026

- DGAV — Deteção do vírus Shamonda na União Europeia, 24 Eylül 2026

- Renascença / Lusa — Vírus shamonda confirmado em Portugal afeta bovinos e ovinos, 12 Ekim 2026