Portekiz'de ölümcül hastalık vakaları %265 oranında arttı.

Portekiz’de son dönemde dikkat çeken bir sağlık tablosu var ve açıkçası rakamlar gözden kaçırılacak gibi değil. Sağlık Genel Müdürlüğü’nün (DGS) tam da bugün, yani 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü vesilesiyle yayımladığı son Ulusal Viral Hepatit Programı raporuna baktım. Eduardo Oliveira’nın bu konuda hazırladığı araştırma gerçekten harika bir iş olmuş; verileri ve sahadaki durumu çok net bir şekilde ortaya koyuyor. Eduardo’nun çalışmasında dikkat çektiği rakamlara bakacak olursak: Portekiz'de 2024 yılında 319 olarak kaydedilen Hepatit A vakası, 2025’e geldiğimizde %265 gibi ciddi bir sıçramayla 1.164’e yükselmiş durumda. Peki, bu sert artışın arkasında ne var? Yetkililerin aktardığına ve rapordaki tespitlere göre bu durum 2024’te patlak veren iki farklı salgın dalgasıyla doğrudan bağlantılı: İlk dalga: Yetersiz hijyen ve altyapı koşullarının olduğu ortamlarda, kişiden kişiye bulaşmayla yayıldı. Özellikle Algarve, Alentejo, Lizbon ve Tagus Vadisi tarafındaki çocukları etkiledi. İkinci dalga: Cinsel temas kaynaklı bulaşmalarla şekillendi. Buradaki vakaların büyük çoğunluğu ise Lizbon, Tagus Vadisi ve Kuzey bölgesinde yaşayan, 18-44 yaş aralığındaki erkeklerden oluşuyor. Toplamda 150 doğrulanmış vakaya yol açan 28 farklı odak tespit edilmiş. Bulaşmaların çoğu insanlar arasındaki doğrudan temasla gerçekleşmiş. Aslında bu tablo sadece Portekiz’e özgü de değil; Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (ECDC) verileri, benzer bir trendin diğer Avrupa ülkelerinde de yaşandığını gösteriyor. Panik Yapmalı mıyız? İşin sevindirici tarafı, bu artışa rağmen Portekiz hâlâ Hepatit A açısından "düşük riskli/endemikli" ülkeler arasında sayılıyor. Normal dönemlerde ülkede 100 bin kişide birden az vaka görülüyor. DGS de alınan halk sağlığı önlemleriyle birlikte salgınların kontrol altına alınmaya başlandığının altını çiziyor. Nedir Bu Hepatit A, Nasıl Bulaşır? Hepatit A, karaciğeri hedef alan bir virüs. Diğer hepatit türleri gibi kronikleşmiyor, yani kalıcı bir hastalığa dönüşmüyor. Genelde birkaç hafta veya ay içinde vücut kendini topluyor. Ancak yaşlılarda veya kronik rahatsızlığı olanlarda tablo ağırlaşabiliyor. Virüs temel olarak dışkı-ağız (fekal-oral) yoluyla yayılıyor. Yani kontamine olmuş su/gıda tüketimi, hijyen eksikliği, enfekte biriyle yakın temas veya oral-anal temas içeren cinsel ilişkiler ana bulaş nedenleri. Belirtiler virüsü kaptıktan 2 ila 7 hafta sonra kendini gösteriyor. En tipik semptomlar: Ateş, halsizlik ve iştahsızlık Bulantı, kusma ve karın ağrısı Koyu renkli idrar, açık renkli dışkı Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık) Çocuklarda bazen hiç belirti vermeden de seyredebiliyor. Çok nadir de olsa akut karaciğer yetmezliğine kadar varabilen durumlar yaşanabildiği için "nasıl olsa geçer" demeyip hijyene, su ve gıda temizliğine her zamankinden biraz daha fazla dikkat etmekte fayda var. Eduardo Oliveira'nın araştırması, sahadaki gerçekliği anlamak adına gerçekten çok başarılı bir kaynak olmuş. Süreci takip etmeye devam edeceğiz.