Portekiz’de enerji faturaları haneleri zorluyor: Her 10 kişiden yaklaşık 3’ü temel harcamalardan kıstığını söylüyor

Portekiz’de elektrik, gaz ve akaryakıt maliyetleri hane bütçeleri üzerindeki baskısını sürdürüyor. Avrupa çapında yapılan yeni bir araştırmaya göre Portekiz’de insanların yüzde 85’i elektrik ve gaz faturalarının tutarı konusunda endişeli, yüzde 77’si ise benzin veya dizel için yaptığı harcamalardan kaygı duyuyor.

Daha çarpıcı veri ise ailelerin yaptığı fedakârlıklar.

Araştırmaya katılan Portekizlilerin yüzde 28’i, son 12 ay içinde enerji faturalarını ödeyebilmek için bazı dönemlerde gıda veya sağlık gibi önemli harcamalardan vazgeçmek zorunda kaldığını belirtiyor.

Akaryakıt masrafları söz konusu olduğunda benzer şekilde başka temel harcamalardan fedakârlık yaptığını söyleyenlerin oranı yüzde 30.

Veriler Portekiz’de enerji maliyetlerinin yalnızca “yüksek fatura” tartışması olmadığını, bazı hanelerde temel ihtiyaçlar arasında tercih yapılmasına kadar ulaşabildiğini gösteriyor.

Elektrik ve gaz faturası Portekizlilerin yüzde 85’ini endişelendiriyor

Araştırma, Secours Populaire Français tarafından hazırlanan yoksulluk ve ekonomik kırılganlık barometresinin 20. edisyonundan geliyor.

On Avrupa ülkesinin karşılaştırıldığı çalışmada Portekiz’de katılımcıların yüzde 68’i enerji harcamalarını yüksek olarak değerlendiriyor.

Ancak faturaların gelecekte yaratabileceği mali baskıya ilişkin endişe bundan çok daha yaygın.

Portekiz’de katılımcıların yüzde 85’i elektrik ve gaz faturalarının tutarından endişeli olduğunu söylüyor.

Akaryakıtta ise oran yüzde 77.

Bu oran, araştırmaya dahil edilen ülkelerdeki yüzde 73’lük Avrupa ortalamasının üzerinde.

Yüzde 28 gıda veya sağlık gibi harcamalardan feragat etti

Araştırmanın en önemli sonucu enerji faturalarının başka temel ihtiyaçlara etkisinde görülüyor.

Portekiz’de ankete katılanların yüzde 28’i son 12 ay içinde enerji faturalarını ödeyebilmek için gıda veya sağlık hizmetleri dahil önemli harcamalardan sık sık veya bazı zamanlarda vazgeçtiğini belirtiyor.

Avrupa genelindeki ortalama yüzde 38.

Portekiz bu göstergede araştırmaya katılan bazı ülkelere kıyasla daha iyi durumda olsa da yaklaşık her dört kişiden birinden daha yüksek bir oran, enerji giderlerinin diğer temel ihtiyaçlarla doğrudan rekabet ettiğini söylüyor.

Akaryakıt giderlerinde de benzer tablo var.

Portekizlilerin yüzde 30’u yakıt masraflarını karşılamak için başka önemli harcamaları kısmak zorunda kaldığını bildiriyor.

Evlerin bazı odalarında ısıtma kapatılıyor

Hanelerin faturayı azaltmak için başvurduğu yöntemler de araştırıldı.

Portekiz’de katılımcıların yüzde 57’si, enerji tasarrufu amacıyla evin bazı odalarında ısıtmayı kapattığını söylüyor.

Yüzde 38 ev sıcaklığını bilinçli olarak 18 derecenin altında tuttuğunu belirtirken, yüzde 40 fırın veya çamaşır makinesi gibi bazı elektrikli cihazların kullanımını azalttığını veya bıraktığını ifade ediyor.

Katılımcıların yüzde 33’ü ise daha az duş almak veya soğuk duş gibi yöntemlere başvurduğunu bildiriyor.

Bu sonuçlar enerji yoksulluğunun yalnızca faturanın ödenip ödenememesiyle ölçülemeyeceğini gösteriyor.

Bir hane faturalarını zamanında ödese bile bunu evi yeterince ısıtmamak veya başka ihtiyaçlarından kısmak pahasına yapıyorsa ekonomik baskı devam ediyor.

Çocuklar da etkileniyor

Araştırma, evlerini yeterince sıcak veya serin tutmakta zorlanan ailelerde çocuklar üzerindeki etkileri de inceledi.

Avrupa genelinde bu durumdaki ebeveynlerin yüzde 74’ü çocuklarında en az bir olumsuz sonuç gözlemlediğini bildiriyor.

Bunlar arasında uyku sorunları ve konsantrasyon güçlüğü bulunuyor.

Araştırmaya göre bu etkilerin özellikle güçlü hissedildiği ülkeler arasında Portekiz de bulunuyor.

Bu sonuç, enerji yoksulluğunun yalnızca ekonomik değil, eğitim ve sağlık açısından da sonuçlar doğurabileceğine işaret ediyor.

Araştırmanın önemli bir ayrıntısı var: Anket 2025’te yapıldı

Verileri değerlendirirken önemli bir metodolojik ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekiyor.

Sonuçlar Eylül 2026’da yeniden gündeme gelmiş olsa da anketler 26 Mayıs–6 Temmuz 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildi.

Dolayısıyla yüzde 85, yüzde 77 veya yüzde 28 gibi rakamlar Eylül 2026’da yapılmış anlık bir kamuoyu ölçümü değil.

Araştırma 10 ülkede toplam 10 bin kişiyle, her ülkede yaklaşık 1.000 katılımcıyla internet üzerinden gerçekleştirildi.

Örneklemler cinsiyet, yaş, meslek, bölge ve yerleşim türüne göre ulusal nüfusları temsil edecek şekilde oluşturuldu.

Bu ayrım önemli çünkü rakamlar bugünkü enerji fiyatlarına verilen anlık tepki olarak değil, Portekiz’de zaten mevcut olan enerji kırılganlığının göstergesi olarak okunmalı.

Gıda fiyatları da aynı anda yükseliyor

Enerji maliyetlerinin hane bütçesine etkisi, diğer temel giderlerdeki artışla birlikte daha önemli hale geliyor.

DECO PROteste’nin 63 temel gıda ürününü izlediği sepet, 9 Eylül 2026 itibarıyla 255,26 euroya ulaştı.

Aynı sepet 2026’nın ilk haftasında 13,43 euro daha ucuzdu.

Başka bir ifadeyle yılbaşından bu yana aynı temel gıda sepetinin maliyeti yaklaşık yüzde 5,55 arttı.

DECO’nun izlemeye başladığı yaklaşık dört buçuk yıl öncesine kıyasla fark ise 67,56 euro, yani yaklaşık yüzde 36.

Bu nedenle enerji giderindeki artış veya yüksek seviyenin etkisi yalnızca elektrik ve gaz faturasıyla sınırlı kalmıyor; haneler aynı bütçeden gıda, konut ve ulaşım gibi diğer temel giderleri de karşılamak zorunda.

Enerji yoksulluğu neden Portekiz için önemli?

Portekiz’in enerji yoksulluğu sorunu yalnızca gelir seviyesinden kaynaklanmıyor.

Eski ve enerji verimliliği düşük konut stoku, yetersiz yalıtım ve kış aylarında evlerin yeterince ısıtılamaması sorunun diğer parçaları.

Bu nedenle düşük gelirli bir haneye verilen fatura desteği kısa vadede rahatlama sağlasa bile, kötü yalıtılmış bir ev aynı miktarda konfor için daha fazla enerji tüketmeye devam edebiliyor.

Enerji yoksulluğuyla mücadelede gelir desteği, enerji tarifeleri ve binaların enerji verimliliğinin birlikte ele alınması bu yüzden kritik.

Portekizliler açısından tablo ne söylüyor?

Araştırmadaki en dikkat çekici nokta Portekizlilerin enerji fiyatlarından endişe duymasından çok, bazı hanelerin bu faturaları karşılamak için başka temel ihtiyaçlarından vazgeçtiğini söylemesi.

Elektrik veya gaz faturası için gıda ve sağlık harcamasını kısmak zorunda kaldığını belirtenlerin yüzde 28’e ulaşması, enerji maliyetinin hane bütçesindeki zincirleme etkisini gösteriyor.

Üstelik 2026’da temel gıda sepetinin de yeniden yükselmesi, düşük ve orta gelirli ailelerin manevra alanını daraltıyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde açıklanabilecek enerji desteklerinde yalnızca faturanın kendisi değil, hangi gelir gruplarının enerji maliyeti nedeniyle diğer temel ihtiyaçlardan vazgeçmek zorunda kaldığı da kritik göstergelerden biri olacak.

Kaynaklar

ECO / Lusa — 10 Eylül 2026 — “Custo da energia preocupa 80% dos portugueses e leva a cortes na alimentação e saúde”

Secours Populaire Français — 20. Baromètre de la pauvreté et de la précarité

DECO PROteste — Fátima Martins, Susana Pereira, Ana Rita Costa ve Filipa Nunes — 9 Eylül 2026 — “Quanto estão a aumentar os alimentos?”