Portekiz'de ebeveyn izni genişliyor: Parlamento 150 ve 180 günlük yüzde 100 ödemeyi kabul etti

Portekiz Parlamentosu, çalışan ebeveynlerin izin haklarını genişleten düzenlemeyi 16 Ekim'de yapılan nihai oylamada oybirliğiyle kabul etti. Yeni sistem, belirlenen koşullarda tek ebeveynin kullandığı ilk 150 gün veya ebeveynler arasında paylaşılan 180 günlük izin için %100 ödeme öngörüyor. Düzenlemenin 1 Ocak 2027'den itibaren başlayan izinlere uygulanması planlanıyor. Ancak Parlamento'nun kabulü, yasanın bütün resmî aşamalarının tamamlandığı anlamına gelmiyor.

Parlamento hangi değişikliği kabul etti?

Parlamento, ebeveynlerin çocuklarının doğumundan sonraki ilk aylarda daha uzun süre izin kullanabilmesine yönelik düzenlemeyi kabul etti.

Yeni sistemde ilk ebeveyn izninin 150 güne kadar olan bölümünde %100 ödeme öngörülüyor.

Ebeveynlerin izin süresini ilgili paylaşım koşullarına uygun biçimde kullanması halinde bu süre 180 güne kadar uzayabilecek.

Böylece çocuk bakımının ebeveynler arasında paylaşılması teşvik edilirken gelir kaybının azaltılması hedefleniyor.

150 gün ile 180 gün arasındaki fark ne?

150 günlük model, ilk ebeveyn izninin paylaşılmadan kullanılmasına ilişkin.

180 günlük model ise ebeveynlerin izin hakkını belirli koşullarla paylaşmasına dayanıyor.

Dolayısıyla her çalışanın tek başına 180 gün boyunca %100 ödeme alacağı sonucu çıkarılmamalı.

İzin paylaşımının nasıl yapılacağı ve hangi sürelerin zorunlu veya münhasır olduğu, nihai kanun hükümleriyle birlikte değerlendirilmeli.

Ödeme gerçekten maaşın tamamı mı olacak?

Düzenlemede belirtilen %100 ödeme, sosyal güvenlik sistemi tarafından esas alınan referans gelir üzerinden hesaplanan ebeveyn ödeneğini ifade ediyor.

Bu tutar, her durumda çalışanın bordrosundaki bütün ek ödemeler ve yan haklarla aynı olmak zorunda değil.

Örneğin düzenli ücret, yemek yardımı, primler ve diğer ödemelerin sosyal güvenlik hesabındaki karşılığı farklı olabilir.

Bu nedenle %100 oranı, her çalışanın banka hesabına normal çalışma dönemindeki tutarın kuruşu kuruşuna aynısının yatırılacağı şeklinde yorumlanmamalı.

Yeni haklar ne zaman uygulanacak?

Kabul edilen metinde yeni düzenlemenin 1 Ocak 2027'den itibaren başlayan ebeveyn izinlerine uygulanması öngörülüyor.

Bu tarih önemli bir ayrım yaratıyor.

2026 yılında başlamış bir ebeveyn izninin, yalnızca 2027'ye sarktığı için otomatik olarak yeni süre ve ödeme koşullarına geçeceği varsayılmamalı.

Nitekim daha önce başlamış izinlerin otomatik uzatılmasına yönelik yaklaşım kabul edilen nihai metinde yer almadı.

Özel sektörde kesintisiz çalışma günü hakkı

Düzenleme yalnızca doğum sonrası izin süresini ilgilendirmiyor.

Özel sektörde çalışan ve 12 yaşına kadar çocuğu bulunan ebeveynlere yönelik kesintisiz çalışma günü uygulaması da kabul edilen metnin önemli başlıklarından biri.

Bu uygulama, çalışma saatlerinin gün içinde farklı biçimde düzenlenmesini sağlayabilir.

Ancak kesintisiz çalışma günü, çalışanın günlük çalışma süresinin otomatik olarak yarıya düşmesi anlamına gelmiyor.

Uygulama koşulları ve işverenin yükümlülükleri nihai mevzuat üzerinden değerlendirilmeli.

Yabancı çalışanlar da yararlanabilecek mi?

Portekiz'de çalışan yabancıların ebeveyn ödeneğine erişimi, ilgili sosyal güvenlik ve prim koşullarına bağlı.

Portekiz vatandaşı olmamak, tek başına ebeveyn izni haklarından dışlanma nedeni değil.

Ancak kişinin çalışma ilişkisi, sigorta geçmişi ve ilgili ödeneğin uygunluk şartları önem taşıyor.

Dolayısıyla yeni düzenlemenin yabancı çalışanlar için uygulanması da mevcut sosyal güvenlik koşullarıyla birlikte değerlendirilmeli.

Yasa kesinleşti mi?

Parlamento'daki nihai oylama tamamlandı ve düzenleme oybirliğiyle kabul edildi.

Ancak bu, Cumhurbaşkanlığı işlemlerinin ve Diário da República'da yayımlanma aşamasının da tamamlandığı anlamına gelmiyor.

Çalışanların yeni izin haklarını kullanmadan önce nihai yayımlanmış metni ve Segurança Social uygulama kurallarını dikkate alması gerekiyor.