Portekiz’de alkol bağımlılığı son 10 yılda yaklaşık dört katına çıktı: Hastaların yalnızca yüzde 20’si tedavide

Portekiz’de alkol bağımlılığı konusunda dikkat çekici bir sağlık alarmı verildi. Instituto para os Comportamentos Aditivos e as Dependências (ICAD), ülkede alkol bağımlılığı prevalansının son 10 yılda yaklaşık dört katına çıktığını, buna karşılık tedaviye ulaşan hastaların oranının yalnızca yüzde 20 civarında kaldığını açıkladı.

ICAD Başkanı Joana Teixeira’ya göre Portekiz, alkollü içecek tüketiminin yaygın olduğu ülkeler arasında bulunurken bağımlılık düzeyindeki yükseliş artık yalnızca tüketim alışkanlıklarıyla açıklanabilecek bir mesele olmaktan çıktı.

Asıl sorunlardan biri, alkol kullanım bozukluğu yaşayan kişilerin büyük bölümünün sağlık sisteminin tedavi mekanizmalarına hiç ulaşmaması.

Her beş hastadan yalnızca biri tedavi görüyor

ICAD’ın dikkat çektiği en önemli rakamlardan biri tedavi açığı.

Joana Teixeira, alkolle ilişkili bağımlılık problemi yaşayan hastaların ortalama yalnızca yüzde 20’sinin tedavi birimlerine ulaştığını belirtiyor.

Bu, tedavi ihtiyacı bulunan her beş kişiden yaklaşık dördünün mevcut tedavi sisteminin dışında kaldığı anlamına geliyor.

ICAD’a göre çözüm yalnızca daha fazla tedavi kapasitesi yaratmak değil. Problemin daha erken fark edilmesi ve kişinin uygun sağlık hizmetine yönlendirilmesi gerekiyor.

Alkol tedavi birimleri yeniden yapılandırılıyor

ICAD bu nedenle unidades de alcoologia olarak bilinen alkol tedavi birimlerinin çalışma modelini yeniden düzenliyor.

Amaç, herkese aynı standart programın uygulanması yerine hastanın ihtiyacına göre farklı yoğunluk ve yapıda tedavi programları oluşturmak.

ICAD aynı zamanda bu birimlerin Unidades Locais de Saúde (ULS) ve diğer sağlık kuruluşlarıyla daha yakın çalışmasını hedefliyor.

Böylece aile hekimi veya başka bir sağlık hizmeti üzerinden tespit edilen kişinin uzmanlaşmış bağımlılık tedavisine yönlendirilmesi kolaylaştırılabilir.

Gençlerde farklı bir risk: binge drinking

ICAD’ın uyarısı yalnızca kronik bağımlılıkla sınırlı değil.

Gençler arasında genel alkol tüketiminin bazı göstergelerinde iyileşme görülmesine rağmen kısa sürede yüksek miktarda alkol tüketilmesi anlamına gelen “binge drinking” önemli bir sorun olmaya devam ediyor.

ICAD Başkanı, alkolün gelişimini tamamlamamış beyin üzerinde nörotoksik etkileri bulunduğunu vurguluyor.

Bu nedenle kurumun yaklaşımı gençlerin alkole başlama yaşının mümkün olduğunca geciktirilmesi yönünde.

Bağımlılık ile fazla alkol tüketmek aynı şey değil

Açıklanan “yaklaşık dört kat” artışın doğru yorumlanması önemli.

Bu rakam Portekiz’de herkesin dört kat daha fazla alkol içtiği veya toplam alkol satışlarının dört katına çıktığı anlamına gelmiyor.

ICAD’ın dikkat çektiği gösterge, alkol bağımlılığının prevalansı.

Riskli alkol kullanımı, dönemsel aşırı tüketim ve klinik olarak değerlendirilmesi gereken alkol kullanım bozukluğu aynı kavramlar değil.

Dolayısıyla veriyi yalnızca kişi başına tüketilen litre üzerinden okumak doğru olmaz.

Yardım almak için bağımlılığın ağırlaşmasını beklemek gerekmiyor

ICAD’ın yeni stratejisinin önemli parçalarından biri erken teşhis.

Alkol kullanımı kişinin işi, ailesi, sosyal hayatı veya sağlığı üzerinde sorun yaratmaya başladığında yardım almak için bağımlılığın en ağır aşamasına ulaşmasını beklemek gerekmiyor.

Portekiz’de ilk temas noktalarından biri kişinin centro de saúde veya aile hekimi olabilir. Sağlık sistemi gerekli değerlendirmeyi yaptıktan sonra hastayı bağımlılık alanında uzmanlaşmış hizmetlere yönlendirebilir.

ICAD’ın şimdi çözmeye çalıştığı temel sorun da burada bulunuyor: alkol problemi yaşayan kişilerin yalnızca var olan tedavi merkezlerine ulaşmasını beklemek yerine vakaları daha erken tespit etmek.

Portekiz açısından yeni verinin en çarpıcı tarafı bu nedenle yalnızca bağımlılıktaki artış değil.

Sorunun büyüklüğü ile tedaviye ulaşan insan sayısı arasındaki büyük fark.

Kaynaklar

RTP / Lusa — 4 Ekim 2026

https://www.rtp.pt/noticias/pais/dependencia-de-alcool-quase-quadruplicou-em-portugal-mas-so-20-estao-em-tratamento_n1769447

ICAD — Instituto para os Comportamentos Aditivos e as Dependências

https://www.icad.pt/