Portekiz'de 8 binden fazla öğretmen yerleştirme bekliyor: Peki öğrenciler neden hâlâ ders yapamıyor?

Portekiz'de yeni eğitim öğretim yılının başlamasının üzerinden haftalar geçmesine rağmen bazı okullarda öğretmen eksikliği devam ediyor. Diário de Notícias'in 11 Ekim'de yayımladığı araştırma, sistemde 8 binden fazla öğretmenin henüz bir okula yerleştirilmediğini ortaya koydu. Öğretmen adayları bulunmasına rağmen boş ders saatlerinin doldurulamaması, sorunun yalnızca personel sayısından kaynaklanmadığını gösteriyor.

Öğretmen var, ancak açık pozisyonlar doldurulamıyor

Diário de Notícias'in MetaProf verilerine dayanan araştırmasına göre Portekiz'de 8 binden fazla öğretmen yerleştirme bekliyor.

Buna karşılık bazı okullar, gerekli öğretmenleri bulamadığı için ders programlarını tamamlayamıyor.

Bu durumun temel nedenlerinden biri, öğretmenlerin başvurabileceği pozisyonlarla okulların ihtiyaçları arasındaki uyumsuzluk.

Bazı okullar tam zamanlı ve uzun süreli görevler yerine sınırlı haftalık ders saatleri veya kısa süreli sözleşmeler sunuyor.

Öğretmenlerin ikamet ettikleri yerlerden uzak bölgelerde çalışmak zorunda kalması da işe yerleşmeyi zorlaştırabiliyor.

Özellikle yüksek kira maliyetlerinin bulunduğu şehirlerde, sınırlı saatli bir öğretmenlik görevi için başka bir bölgeye taşınmak ekonomik açıdan sürdürülebilir olmayabiliyor.

Hükümet daha önce 20 binden fazla öğretmenin yerleştirildiğini açıklamıştı

Eğitimdeki mevcut sorunu anlamak için hükümetin 2026/2027 öğretim yılına ilişkin daha önce açıkladığı yerleştirme verileri de önem taşıyor.

Portekiz hükümetinin yayımladığı resmî bilgilere göre yılın ana yerleştirme sürecinde toplam 20.404 öğretmen görevlendirildi.

Bu toplamın 19.152'si kurum içi hareketlilik, 1.252'si ise ilk sözleşmeli alım yoluyla gerçekleşti.

Hükümet, yerleştirilen öğretmen sayısının önceki yıla göre 1.505 arttığını bildirdi.

Ayrıca öğretmen ihtiyacının yüksek olduğu Büyük Lizbon, Setúbal Yarımadası ve Algarve bölgelerinde toplam 5.894 öğretmen yerleştirildiği açıklandı.

Ancak bu rakamlar, yılın bütün öğretmen ihtiyaçlarının karşılandığı anlamına gelmiyor. Öğretim yılı sırasında hastalık, izin, emeklilik veya başka nedenlerle yeni boş pozisyonlar oluşabiliyor.

Yerleştirme bekleyen 8 bin öğretmen, 8 bin açık kadro demek değil

Eğitim sistemindeki rakamlar değerlendirilirken önemli bir ayrım yapılması gerekiyor.

Yerleştirme bekleyen öğretmen sayısı, ülkedeki doldurulmamış öğretmen pozisyonlarının sayısıyla aynı değil.

Bir öğretmenin başvuru sisteminde bulunması, Portekiz'in herhangi bir bölgesinde, herhangi bir branşta ve herhangi bir çalışma süresinde görev kabul edebileceği anlamına gelmiyor.

Örneğin Lizbon'da yaşayan bir öğretmen için ülkenin başka bir bölgesinde birkaç haftalık, sınırlı ders saatli bir görevi kabul etmek ulaşım ve barınma maliyetleri nedeniyle mümkün olmayabilir.

Benzer şekilde, bir okulun matematik öğretmenine ihtiyacı olması, başka branşta yerleştirme bekleyen bir öğretmenle bu ihtiyacın karşılanabileceği anlamına gelmiyor.

Bu nedenle eğitimdeki personel sorunu, toplam öğretmen sayısının yanı sıra branş, coğrafi dağılım, sözleşme koşulları ve ders saatleri üzerinden değerlendirilmeli.

Öğretmen eksikliği öğrencileri ve aileleri nasıl etkiliyor?

Öğretmen eksikliği, öğrencilerin bazı derslere zamanında başlayamaması veya ders programlarında geçici boşluklar oluşması sonucunu doğurabiliyor.

Özellikle sınavlara hazırlanan öğrenciler için düzenli ders işlenememesi akademik planlamayı zorlaştırıyor.

Aileler açısından ise çocukların okulda geçirdikleri zamanın ve eğitim programının öngörülebilir olması önem taşıyor.

Bir öğrencinin belirli bir derste uzun süre öğretmensiz kalması durumunda ailelerin ilk başvurabileceği yer okul yönetimi. Okulun bağlı bulunduğu agrupamento de escolas üzerinden eksik öğretmen görevlendirmesinin durumu ve planlanan çözüm hakkında bilgi istenebilir.

Yeni öğretmen yerleştirme sistemi ne zaman uygulanacak?

Hükümetin daha önce açıkladığı düzenlemeye göre öğretmen ihtiyaçlarına daha hızlı yanıt verilmesini amaçlayan sürekli yerleştirme prosedürünün 2027/2028 öğretim yılından itibaren uygulanması öngörülüyor.

Dolayısıyla bu mekanizma mevcut 2026/2027 öğretim yılındaki bütün eksiklikleri hemen ortadan kaldıran yürürlükteki bir çözüm olarak değerlendirilemez.

Eğitim sistemindeki temel sorun, mevcut öğretmen adaylarıyla okulların gerçek ihtiyaçlarını daha etkili biçimde eşleştirebilmek.

Kaynaklar

- Diário de Notícias — Mais de 8 mil professores por colocar, mas faltam docentes nas escolas, 11 Ekim 2026

- Portekiz Hükümeti — Mais de 20 000 professores colocados nas escolas, 2026