Portekiz vatandaşlığında yeni alarm: Şikâyetler %177 arttı, AIMA sistemi yaklaşık bir yıl çalışmadı

Portekiz vatandaşlığı başvurularındaki uzun bekleme sürelerinin arkasında yalnızca IRN’de biriken dosyaların olmadığı ortaya çıktı. Provedoria de Justiça’nın yeni verilerine göre vatandaşlıkla ilgili şikâyetler 2025’te bir önceki yıla kıyasla %177 artarken, AIMA’nın başvuru sahiplerinin Portekiz’deki yasal ikamet süresini doğrulamak için kullanılan bilgi sistemi de yaklaşık bir yıl boyunca çalışmadı.

Sorunun etkisi 2026’da daha da belirginleşti. Provedoria’ya yalnızca 19 Ağustos 2026’ya kadar vatandaşlık konusunda 1.738 başvuru ulaştı.

Şikâyetler 275’ten 762’ye çıktı

Provedoria de Justiça verilerine göre Portekiz vatandaşlığının verilmesi veya kazanılmasıyla ilgili şikâyetlerin sayısı 2024’te 275 iken 2025’te 762’ye yükseldi.

Bu, bir yılda yaklaşık %177 artış anlamına geliyor.

Ancak 2026’nın ilk sekiz ayına ilişkin rakam çok daha dikkat çekici: 19 Ağustos’a kadar 1.738 şikâyet kaydedildi.

Şikâyetlerin önemli bölümünün vatandaşlık başvurularındaki uzun işlem süreleriyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Bazı vatandaşlık dosyalarında bekleme dört yılı aşıyor

Provedoria’nın değerlendirmesinde bazı vatandaşlık işlemlerindeki gecikmelerin dört yılı aşabildiğine dikkat çekiliyor.

Bu noktada iki farklı kurumun rolünü ayırmak gerekiyor.

Vatandaşlık başvurularının değerlendirilmesinde Instituto dos Registos e do Notariado (IRN) merkezi konumda bulunurken, bazı dosyalarda kişinin Portekiz’de ne kadar süre yasal olarak ikamet ettiğinin doğrulanması için AIMA verilerine ihtiyaç duyuluyor.

Dolayısıyla AIMA’daki bir bilgi sistemi problemi, doğrudan AIMA’ya yapılmış oturum başvurusunun ötesinde vatandaşlık dosyasını da etkileyebiliyor.

AIMA sistemi yaklaşık bir yıl durmuş

Yeni rapordaki en önemli ayrıntılardan biri tam olarak bu bağlantı.

Provedoria’ya göre AIMA’nın vatandaşlık işlemlerinde gerekli olabilen yasal ikamet süresini doğrulamaya yarayan bilgi sistemi yaklaşık bir yıl boyunca çalışmadı.

Sistem yeniden devreye alınmış olsa bile Provedoria, kesintinin yarattığı sonuçların zaman içinde devam edeceğine dikkat çekiyor.

Başka bir ifadeyle teknik sistemin yeniden çalışmaya başlaması, bekleyen dosyaların aynı anda ortadan kalkması anlamına gelmiyor.

Son altı yılda 1,5 milyondan fazla vatandaşlık başvurusu

Sorunun ölçeğini gösteren bir diğer veri IRN’ye ulaşan toplam başvuru sayısı.

2020–2025 döneminde Portekiz vatandaşlığının kazanılması veya verilmesiyle ilgili 1,5 milyondan fazla başvuru yapıldı.

Bu nedenle mevcut gecikmeler tek bir teknik probleme indirgenemiyor. Yüksek dosya hacmi, kurumlar arasındaki veri alışverişi ve geçmişten devreden başvurular birlikte değerlendirilmeli.

Başvurusu devam eden resident için bunun anlamı ne?

Yeni açıklama vatandaşlık mevzuatında bugün yürürlüğe giren yeni bir başvuru şartı getirmiyor.

Dolayısıyla mevcut vatandaşlık başvurularını yeniden yapmak gerektiği anlamına da gelmiyor.

Ancak uzun süredir işlem bekleyen dosyalarda gecikmenin yalnızca IRN kuyruğundan kaynaklanmayabileceğini gösteriyor.

Özellikle yasal ikamet süresinin doğrulanması gereken dosyalarda AIMA ile IRN arasındaki veri akışı sürecin ayrı bir aşamasını oluşturabiliyor.

Kaynaklar

Provedoria de Justiça — Relatório à Assembleia da República 2025

https://www.provedor-jus.pt/

DN Brasil — Provedoria: Queixas sobre nacionalidade sobem 177% com atrasos agravados por plataforma da AIMA parada, 24 Eylül 2026

https://dnbrasil.dn.pt/provedoria-queixas-sobre-nacionalidade-sobem-177-com-atrasos-agravados-por-plataforma-da-aima-parada