Portekiz mahkemelerinde 27 bin 705 dosya dört yılı aşkın süredir bekliyor: Lizbon'da ciddi yığılma

Portekiz Yüksek Yargı Kurulunun (Conselho Superior da Magistratura — CSM) hazırladığı inceleme, ilk derece mahkemelerinde binlerce davanın yıllardır sonuçlanmadığını ortaya koydu. 14 Ekim'de kamuoyuna yansıyan araştırmaya göre 27 bin 705 dosya dört yılı aşkın süredir bekliyor. En yüksek mutlak dosya sayısı Lizbon'da görülürken CSM, mahkemelerin kullandığı CITIUS bilişim sisteminin istatistiksel güvenilirliği konusunda da sorunlar tespit etti.

Dört yılı aşan dosyalar toplamın %10,64'ünü oluşturuyor

CSM'nin araştırmasına göre ilk derece mahkemelerinde incelenen 260 bin 450 dosyanın 27 bin 705'i dört yılı aşkın süredir sonuçlanmamış durumda.

Bu sayı, incelenen dosyaların %10,64'üne karşılık geliyor.

Ancak araştırmanın tarihine ilişkin önemli bir ayrım bulunuyor.

Verilerin referans tarihi 31 Aralık 2024.

Araştırmanın 14 Ekim 2026'da haberleştirilmiş olması, bu rakamların 2026 Ekim ayındaki güncel dosya sayısını gösterdiği anlamına gelmiyor.

Dolayısıyla 27 bin 705 sayısı, belirli bir tarihteki mahkeme dosyalarının durumunu yansıtıyor.

Lizbon'da kaç dosya yıllardır bekliyor?

Araştırmada Lisboa yargı çevresi, dört yılı aşkın süredir bekleyen dosyaların mutlak sayısında ilk sırada bulunuyor.

Lizbon'da bu kapsama giren 5 bin 578 dosya tespit edildi.

Bu dosyalar, ilgili yargı çevresindeki toplam bekleyen dosyaların %12,15'ini oluşturuyor.

Ancak uzun süreli dosyaların toplam içindeki oranına bakıldığında en yüksek değer Lisboa Norte yargı çevresinde görülüyor.

Lisboa Norte'de dört yılı aşan dosyaların oranı %23,86.

Buna karşılık Braga'da oran %6,82, Viana do Castelo'da ise %7,35.

Bu farklılık, mahkemelerin performansının yalnızca toplam dosya sayısına bakılarak değerlendirilemeyeceğini gösteriyor.

En çok hangi davalar bekliyor?

CSM'nin araştırmasında uzun süreli dosyaların önemli bir bölümü ticaret ve hukuk mahkemelerinde bulunuyor.

Dört yılı aşan dosyaların 13 bin 268'i ticaret mahkemelerinde, 8 bin 193'ü ise hukuk alanında.

Dosya türlerine göre incelendiğinde iflas ve ödeme güçlüğü süreçleri öne çıkıyor.

Araştırmada 10 bin 862 iflas dosyası, 3 bin 79 genel hukuk davası ve 2 bin 658 tereke paylaşımı dosyası belirlendi.

İflas süreçleri, uzun süreli dosyaların yaklaşık %39'unu oluşturuyor.

Ancak bir iflas dosyasının uzun süre açık kalması, her zaman ilk mahkeme kararının geciktiği anlamına gelmiyor.

İflas kararı verilmiş olsa bile mal varlığının tasfiyesi, alacaklıların talepleri ve diğer işlemler yıllarca devam edebiliyor.

İcra dosyalarında sayı çok daha yüksek

CSM'nin incelemesinde dört yılı aşkın süredir devam eden 163 bin 797 icra dosyası da tespit edildi.

Bunların 157 bin 494'ü icra görevlilerinin sorumluluğunda bulunuyor.

Kalan 6 bin 303 dosya ise mahkeme personeli tarafından yürütülüyor.

Bu rakamlar, ilk derece mahkemelerindeki 27 bin 705 dosyalık ana göstergeden farklı bir kapsamı ifade ediyor.

Dolayısıyla iki rakamı doğrudan toplayarak tek bir genel dava sayısı oluşturmak doğru değil.

CSM, özellikle uzun süre açık kalan icra dosyalarının durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

CITIUS sisteminde hangi sorunlar var?

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, mahkemelerin kullandığı CITIUS sisteminin veri kalitesiyle ilgili.

CSM'ye göre sistem, geçmişe yönelik bütün istatistiksel verilerin eksiksiz ve aynı biçimde yeniden elde edilmesini garanti etmiyor.

Bunun nedenlerinden biri, mahkeme personelinin sisteme sonradan yaptığı kayıtların ilgili işlemin geçmişteki tarihiyle ilişkilendirilmesi.

Bu durum, farklı tarihlerde alınan raporların birbirinden farklı sonuçlar vermesine neden olabiliyor.

Bazı dosyaların yeniden açılması veya kayıtlarının değiştirilmesi de istatistikleri etkileyebiliyor.

CSM ayrıca mahkemeler arasında veri giriş uygulamalarının farklılaşmasına dikkat çekiyor.

Bu nedenle araştırmada kullanılan rakamlarla diğer resmî adalet istatistikleri arasında farklılıklar bulunabiliyor.

Dört yıl bekleyen her dosyada mahkeme mi sorumlu?

Hayır.

Bir davanın uzun süre devam etmesi, her zaman mahkemenin işlem yapmamasından kaynaklanmıyor.

Bilirkişi incelemeleri, taraflara tebligat yapılmasındaki güçlükler, uluslararası adli yazışmalar, dış kurumların işlemleri ve usule ilişkin itirazlar yargılama süresini uzatabiliyor.

Bu nedenle yalnızca dosyanın açılış tarihine bakılarak mahkemenin sorumluluğu hakkında kesin bir değerlendirme yapılamaz.

CSM, gecikmelerin hangi aşamada oluştuğunun daha ayrıntılı ölçülmesi gerektiğini belirtiyor.

Yabancı residents açısından neden önemli?

Portekiz'de yaşayan yabancılar da aile hukuku, miras, borç, sözleşme ve diğer hukuk uyuşmazlıklarında mahkemelere başvurabiliyor.

Özellikle yabancı mahkeme kararlarının Portekiz'de tanınması gereken işlemler, ayrı bir yargılama sürecine tabi olabiliyor.

CSM'nin araştırmasında istinaf mahkemelerinde bir yıldan uzun süredir bekleyen dosyalar arasında yabancı mahkeme kararlarının tanınmasına ilişkin işlemler de yer alıyor.

Ancak bu bulgu, yabancıların bütün davalarının diğer davalardan daha uzun sürdüğünü kanıtlamıyor.

Her dosyanın süresi, niteliğine ve gerektirdiği işlemlere göre değişiyor.

Adalet sisteminde ne değişebilir?

CSM, veri kayıtlarının standartlaştırılmasını, mahkeme yönetiminde kullanılan göstergelerin geliştirilmesini ve özellikle iflas ile icra dosyalarının ayrı araştırılmasını öneriyor.

Ayrıca dosya sürelerinin farklı yargılama aşamalarına göre incelenmesi gerektiği belirtiliyor.

Bu yaklaşım, gecikmelerin gerçek nedenlerinin daha doğru belirlenmesini amaçlıyor.

Ancak araştırmada yer alan öneriler, mahkemelerde yeni bir yasal dava süresinin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.

Kaynaklar

- ECO, Filipa Ambrósio de Sousa, “Mais de 27 mil processos pendentes há mais de quatro anos nos tribunais. CSM aponta falhas no Citius”, 14 Ekim 2026.

https://eco.sapo.pt/2026/10/14/mais-de-27-mil-processos-pendentes-ha-mais-de-quatro-anos-nos-tribunais-csm-aponta-falhas-no-citius/

- Conselho Superior da Magistratura, Resmî kurum ve yargı yönetimi bilgileri.

https://www.csm.org.pt/