Portekiz Ekonomisi Çalkantılara Meydan Okuyor: Yıllık %2 Büyüme Artık Masada

Yılın ilk yarısında ne fırtınalar koptu, ne krizler konuşuldu hatırlarsınız... Kışın yaşanan fırtına hasarları, Orta Doğu’daki gerilimler, enerji fiyatlarındaki belirsizlikler derken "Acaba bu yıl ekonomik olarak bizi ne bekliyor?" kaygısı hepimizin kafasını kurcalıyordu. Ancak önümüze gelen son rakamlar, Portekiz ekonomisinin tahmin edilenden çok daha dirençli çıktığını ve fırtınalı denizleri şimdilik gayet iyi göğüslediğini gösteriyor. Nisan ve Haziran ayları arasındaki ikinci çeyrekte gayri safi yurtiçi hasılamız %0,8 büyüyerek tüm ekonomistlerin tahminlerini boşa çıkardı ve kelimenin tam anlamıyla moral verdi. Ulusal İstatistik Enstitüsü (INE) de boş durmadı, ilk çeyrekteki o durağan görünen %0’lık büyümeyi hafifçe %0,1’e çekerek yukarı yönlü revize etti. Peki, sahadaki bu tablo bize ne anlatıyor? Şunu çok net söylüyor: Yılın başında koyduğumuz o %2’lik yıllık büyüme hedefi artık hayal değil, hatta hükümetin baştan öngördüğü %2,2 - %2,3 seviyelerine bile ulaşmamız işten bile değil. Masadaki Senaryolar Ne Diyor? Ekonomist dostlarla ve banka analizleriyle tabloyu değerlendirdiğimizde genel hava oldukça pozitif: Santander Portekiz: Baş ekonomist Rui Constantino’nun çok güzel bir tespiti var. Yılın kalan iki çeyreğinde ekonomi tamamen yerinde saysa (yani büyüme %0 olsa) bile, yılın tamamını %1,9 büyüme ile kapatıyoruz. Banka şimdilik resmi tahminini %1,8’de tutsa da bu rakamın yukarı yönlü revize edileceğinden herkes emin. BPI: Baş ekonomist Paula Carvalho da benzer fikirde. Portekiz’in %2’ye ulaşması için yılın geri kalanında çeyrek başına sadece %0,2 büyümesi yetiyor. 2018’den bu yana ortalama çeyreklik büyümemizin %0,6 olduğunu düşünürsek, bu oldukça mütevazı ve rahat yakalanabilir bir oran. Oxford Economics: Onlar zaten Portekiz’den iyi bir performans bekliyordu ama ikinci çeyrekteki %0,8’lik sıçrama onların bile beklentisini aştı. Ekonomist Ricardo Amaro, yıl sonu büyümesinin rahatlıkla %2,2 - %2,3 bandına oturacağını öngörüyor. Peki Ekmeğimizi Büyüten, Ekonomiyi Ayakta Tutan Ne? Bizler harcadıkça ve çarklar döndükçe ekonomi nefes alıyor. Aslında sahada bizi ayakta tutan ana motorlar şunlar: Güçlü Hane Halkı Harcamaları: Yüksek istihdam, reel gelirlerdeki artış ve kenara konulan tasarruflar sayesinde tüketim gücümüzü koruyoruz. Azalan Borç Yükü: Hem ailelerin hem de şirketlerin borç seviyeleri önceki yıllara göre daha sağlıklı bir seviyede. Sabit Faizli İpotekler: Birçok ev sahibi kredisini 2 ila 4 yıllık sabit faizle yapılandırdığı için Avrupa Merkez Bankası’nın faiz artışlarından doğrudan darbe yemedi. İhracattaki Sıçrama: İkinci çeyrekte mal ve hizmet ihracatımız ithalatı geride bıraktı, böylece dış ticaret büyümeye doğrudan artı puan yazdı. (Yatırım kanadı biraz yavaşlamış görünse de dış pazar bunu telafi etti.) Madalyonun Diğer Yüzü: Verimlilik Sıkıntısı ve Dış Riskler Tabii ki her şey toz pembe değil, işin sahada gördüğümüz ve üzerine düşünmemiz gereken kısımları da var. Öncelikle bu büyüme "verimlilik artışından" ziyade iş gücünün genişlemesinden kaynaklanıyor. İkinci çeyrekte GSYİH %0,8 büyürken aktif çalışan nüfusumuz %0,9 arttı. Yani kişi başına düşen üretim aslında biraz geriledi. İnsan kaynağını artırarak büyüme modeli bir yere kadar gider; orta vadede sürdürülebilir bir verimlilik hamlesine ihtiyacımız olduğu açık. İkinci ve en büyük tehdit ise yanı başımızdaki küresel savaş riski. Orta Doğu’daki kriz, ABD-İran gerilimi veya yaşanabilecek yeni bir enerji şoku, navlun ve emtia fiyatlarını bir anda fırlatabilir. Bu da hem bizim mutfağımızdaki yangını büyütür hem de işletmelerin belini büker. O yüzden iyimseriz ama gözümüzü de dış dünyadan ayırmıyoruz. Devlet Kasesine Yansıması Nasıl Oldu? İstihdamın ve iç tüketimin canlı olması devletin vergi gelirlerini (özellikle Gelir Vergisi ve KDV) doğrudan artırdı. Yılın başında yaşanan kış fırtınalarının yaralarını sarmak için bütçeden çıkan ekstra 1,2 milyar avroluk destek, bu sayede kompanse edilebildi. Sonuç olarak Maliye Bakanlığı yılı denk bütçeyle kapatmayı hedeflerken, Kamu Maliyesi Konseyi hafif bir bütçe fazlası bile bekliyor. Birkaç ay önce "imkansız" gibi görünen %2’lik büyüme artık cebimizde gibi. Yeter ki küresel siyaset ve enerji piyasaları önümüze yeni bir takoz koymasın. Haber Kaynağı: Natasha Donn / The Portugal Resident & Expresso (3 Ağustos 2026) Görsel Kaynağı: Paulo Evangelista / Unsplash