Lizbon Sokaklarında GIRA Çıkmazı: Kırılan İstasyonlar, Çalınan Bisikletler ve Biten Sabırlar

Lizbon’da günlük koşturmacanın ortasında işe, eve ya da bir kahve içmeye yetişmek için istasyona yöneldiğinizde karşılaştığınız manzara artık çoğumuzun canını sıkmaya başladı: Ekranı sökülmüş panolar, yuvasından zorlanarak koparılmış kilitler ve bomboş istasyonlar. Şehrin bisiklet paylaşım ağı GIRA, 2025’in son aylarından bu yana görülmemiş bir vandalizm dalgasıyla boğuşuyor ve ne yazık ki sokaktaki tablo her geçen gün daha da ağırlaşıyor.

EMEL kanadından gelen son veriler durumun vahametini açıkça ortaya koyuyor. Sadece bu yıl içinde 700’den fazla vandalizm vakası kayda geçti. Şu an şehir genelinde 30’dan fazla istasyon tamamen kullanım dışı ve verilen doğrudan zarar 400 bin euro civarında.

Sahada Neler Oluyor? Tamir Edilen Yer Yeniden Kırılıyor

Olay artık basit bir bisikleti hor kullanma durumunu çoktan aştı. Doğrudan bisikletleri çalmak amacıyla istasyonların kapakları parçalanıyor, kablolar kesiliyor ve elektronik sensörler tahrip ediliyor.

Özellikle Alameda ile Baixa arasındaki o can damarı sayılan Avenida Almirante Reis aksı boyunca durum tam bir kısır döngüye dönüştü. Arroios ve Santa Maria Maior gibi merkezi bölgelerde ekipler istasyonu tamir edip devreye alıyor, birkaç gün sonra aynı istasyon yeniden paramparça ediliyor.

Sadece bu yıl zorla yerinden sökülen iskele sayısı 1.400’ü, bu yöntemle sistem dışı kalan bisiklet sayısı ise 1.000’i buldu. Bir istasyonun baştan ayağa onarılması ortalama bir hafta sürüyor; bu da binlerce saatlik hizmet kaybı ve sokakta eli boş kalan binlerce kullanıcı demek.

2017’den Bu Yana 3 Milyon Euro’luk Fatura

Sistem 2017’de ilk kurulduğunda da sorunlar vardı; bisikletler bir yerlere terk edilir ya da parçalarına zarar verilirdi. Ancak bu son dalga doğrudan altyapıyı hedef alıyor. Sistemin başladığı günden bu yana yapılan toplam harcama ve zarar 3 milyon euroyu aşmış durumda.

Benfica tren istasyonundan Gare do Oriente’ye, Carnide metrosundan Almirante Reis boyunca uzanan ana duraklara kadar en kritik aktarma noktaları şu anda çalışmıyor.

EMEL yetkilileri, kırılmaya daha dayanıklı yeni parçalar monte ettiklerini ve bisikletlere ek mekanik kilit sistemleri getireceklerini belirtiyor. Ancak sahada bu adımların hızını hissetmek oldukça güç; teknik müdahaleler uzadıkça istasyonlar kapalı kalmaya devam ediyor.

Uygulama Dertleri ve Kaçan Kullanıcılar

Mesele sadece kırılan kilitlerle de bitmiyor. Düzenli olarak bu sistemi kullanan herkesin bildiği o kronikleşmiş sorunlar var:

Kendi kendine kapanan ve sürekli yeniden giriş isteyen resmi mobil uygulama,

İstasyonlarda sağlam ve şarjı dolu görünmesine rağmen kilit açmayan bisikletler,

Müşteri hizmetlerine ulaşılamaması veya atılan destek e-postalarının yanıtsız kalması.

Şehre yeni gelenler sisteme kaydolduğu için kağıt üzerinde kullanıcı sayısı dengeleniyor gibi görünse de, günlük ulaşımını GIRA üzerine kuran daimi kullanıcılar güvenini kaybedip birer birer aboneliklerini iptal ediyor. Sosyal medyada ve forumlarda her gün "Bugün yine yürümek zorunda kaldım" paylaşımları görmek artık sıradanlaştı.

Belediye Cephesi Ne Diyor?

Süreç bu kadar tıkanmışken yerel yönetim tarafındaki sessizlik dikkat çekici. Muhalefetten yalnızca PCP Meclis Üyesi João Ferreira konuyu resmi bir dilekçeyle gündeme taşıyıp sistemdeki çöküşe karşı ne yapılacağını sordu.

Belediye Başkanı Carlos Moedas ise geçtiğimiz günlerde katıldığı bir televizyon yayınında, mağdur olan bir kullanıcının videosuna atıfta bulunarak "Özür dilerim, bu olmamalıydı ama ne yazık ki çok fazla vandalizm var" demekle yetindi. Fakat sokaktaki gerçeklik, kuru bir özürden çok daha fazlasını, caydırıcı güvenlik önlemlerini ve sahada hızlı çalışan bir onarım operasyonunu zorunlu kılıyor.

Kaynak: Mario Rui André / LPP (Lisboa Para Pessoas), EMEL verileri

Görseller: LPP, EMEL