Chiado’da sokaklar nihayet insanlara kalıyor

Lizbon Şehir Meclisi (CML), Ağustos ayı itibarıyla Chiado’nun o canım sokaklarında düğmeye basıyor. Rua Garrett başta olmak üzere Rua Nova do Almada, Calçada do Sacramento, Rua Ivens, Rua Serpa Pinto, Rua Anchieta ve Rua do Carmo’da park yerleri bir bir kaldırılıyor. Hedef net: Kaldırımları genişletip yayalara nefes alacak alan açmak. Peki bu genişletme nasıl mı yapılacak? Şimdilik biraz "pratik" bir yöntem seçmişler; kaldırımlar geçici boyalarla genişletilecek ve mevcut Portekiz kaldırımlarının (calçada) desenleri taklit edilecek. Yaya yollarını araçlardan ayırmak için saksılar, taşınabilir banklar ve sokak mobilyaları konulacak. Ancak fiziki bir bariyer olmayacağı için bu boyalı alanların araçları ne kadar dışarıda tutacağı konusunda kafalarda soru işaretleri yok değil. 20 Bın Yayaya Karşı 4 Bın Araç Yapılan araştırmalar aslında tablonun ne kadar dengesiz olduğunu açıkça gösteriyor. Rua Garrett’ten günde yaklaşık 20.000 yaya geçerken, aynı caddeden geçen araç sayısı sadece 4.000. Yani caddenin yükünü tamamen insanlar çekiyor ama alanın çoğunu arabalar işgal ediyordu. Bu hamleyle birlikte: Rua Garrett, %40 daha fazla yaya alanına kavuşacak (özellikle Nossa Senhora dos Mártires Kilisesi tarafı gölgelik alanlarıyla önceliklendiriliyor). Rua Nova do Almada %27, Rua Ivens %32, Rua Serpa Pinto da %27 oranında daha geniş kaldırımlara sahip olacak. Zaten yarı yaya yolu olan Rua Anchieta ise araç trafiğine tamamen kapatılacak. EMEL’e ait toplam 46 park yeri kaldırılıyor. Kalan sınırlı alanlar ise sadece mahalle sakinlerine ve yükleme/boşaltma yapan araçlara ayrılacak. CML Ulaşım Sorumlusu Gonçalo Reis de altyapının insanların kullanım alışkanlıklarıyla uyuşmadığını, bu yüzden böyle kademeli bir değişikliğe gittiklerini belirtiyor. Çevredeki yeraltı otoparklarında 1.200 boş yer olması da bu adımı kolaylaştıran etkenlerden biri. Park Yeri Yok Ama Trafık Halen Var İşin çelişkili tarafı ise şu: Park yerleri kaldırılıyor ama araç trafiği tamamen engellenmiyor. Aslında 2020’de gündeme gelen ama sonra rafa kaldırılan ZER ABC (Sıfır Emisyonlu Park Etme, Otopark ve Çevre) projesi gerçekleşseydi, Baixa ve Chiado bölgesine günde 40.000 aracın girmesi engellenecekti. Şimdiki yönetim ise trafiği tamamen kesmek yerine kademeli bir geçişi tercih ediyor. "Viva A Rua" (Yaşasın Sokak) adı verilen bu proje Chiado’dan sonra Rua de Belém ve Rua da Escola Politécnica gibi şehrin diğer yoğun noktalarına da sırayla uygulanacak. Chiado’yu yürüyerek keşfetmeyi sevenler için güzel bir haber olsa da, boyayla genişletilen kaldırımların sahada ne kadar işe yarayacağını önümüzdeki günlerde hep birlikte göreceğiz. Haber Kaynağı: LPP (Lisboa Para Pessoas) - 3 Ağustos 2026 Görsel Kaynakları / Fotoğraflar: Francisco Romão Pereira / LPP & CML (Lizbon Şehir Meclisi)