Beja’da göçmenlerin hatalı gözaltıları arttı: Provedoria PSP’ye uyarıda bulundu

Portekiz’de oturum statüsü düzensiz olan yabancıların polis tarafından nasıl değerlendirileceğine ilişkin önemli bir uyarı geldi. Provedoria de Justiça, PSP’ye ülkede düzensiz durumda bulunmanın tek başına ceza hukuku kapsamında bir suç olmadığının polis personeline açık biçimde anlatılması yönünde tavsiyede bulundu.

Gelişmenin merkezinde özellikle Beja bölgesinde kaydedilen vakalar bulunuyor.

RTP’nin aktardığı bilgilere göre manifestação de interesse sisteminin kaldırılmasının ardından Beja’da yabancıların “hatalı” şekilde gözaltına alındığı vakalarda artış yaşandı.

Portekiz’de düzensiz kalış tek başına suç değil

Konunun en önemli hukuki ayrımı burada ortaya çıkıyor.

Bir yabancının Portekiz’de geçerli oturum izni bulunmaması veya ülkedeki kalışının göçmenlik mevzuatı açısından düzensiz hale gelmesi, kendi başına otomatik olarak ceza hukuku kapsamında suç işlendiği anlamına gelmiyor.

Bu tür durumlar göç ve yabancılar mevzuatı kapsamında idari sonuçlar doğurabilir ve belirli koşullarda kişinin ülkeyi terk etmesine veya uzaklaştırma prosedürlerine yol açabilir.

Ancak yalnızca düzensiz kalış gerekçesiyle kişinin suç işlemiş gibi değerlendirilmesi farklı bir hukuki mesele.

Provedoria’nın PSP’ye yaptığı tavsiyenin merkezinde de bu ayrım bulunuyor.

Manifestação de interesse sonrası sorun büyüdü

Portekiz hükümeti 2024 yılında uzun yıllardır kullanılan manifestação de interesse sistemini sona erdirdi.

Eski sistem belirli koşullarda Portekiz’de çalışmaya başlayan yabancıların ülke içinden oturum süreci başlatabilmesine imkân tanıyordu.

Sistemin kaldırılmasıyla yeni başvurular için farklı göç yolları uygulanmaya başladı.

Ancak eski sistem üzerinden süreç başlatmış veya geçiş döneminde bulunan çok sayıda yabancının dosyası Portekiz göç sistemindeki idari yükün bir parçası olmaya devam ediyor.

Beja’daki vakalar özellikle göçmenlik statüsünün polis müdahalesi sırasında nasıl yorumlandığı sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

Beja’da 36 binden fazla yabancı yaşıyor

AIMA verilerine göre geçen yılın sonunda Beja bölgesinde 36 binden fazla yabancı vatandaş yaşıyordu.

Alentejo’nun bazı bölgeleri tarım, sera üretimi ve diğer emek yoğun sektörlerde yabancı işgücünün yoğun olarak kullanıldığı alanlar arasında.

Bu nedenle göçmenlik statüsünün polis ve diğer kamu kurumları tarafından doğru değerlendirilmesi bölgede yaşayan binlerce kişi açısından doğrudan önem taşıyor.

Oturum kartının süresinin dolması da ayrı değerlendirilmeli

Portekiz’de yaşayan yabancılar açısından başka önemli bir ayrım da belge üzerindeki son kullanma tarihi ile kişinin gerçek hukuki statüsünün her zaman aynı şey olmaması.

Son yıllarda oturum belgelerinin yenilenmesine ilişkin çeşitli uzatma ve geçiş düzenlemeleri uygulandı.

Bu nedenle yalnızca kart üzerindeki tarihe bakılarak kişinin statüsü hakkında kesin sonuç çıkarılması her durumda doğru olmayabilir.

Somut durumda kişinin hangi oturum türüne sahip olduğu, yenileme başvurusu bulunup bulunmadığı ve yürürlükteki geçiş düzenlemeleri ayrıca kontrol edilmeli.

Polis kontrolünde ne yapılmalı?

Bir yabancının polis kontrolüne tabi tutulması tek başına hukuka aykırı değil.

PSP ve diğer yetkili makamlar kişinin kimliğini ve Portekiz’deki statüsünü kontrol edebilir.

Ancak Provedoria’nın müdahalesinin ortaya koyduğu temel nokta şu:

Düzensiz göç statüsü ile ceza hukuku kapsamında suç şüphesi birbirine karıştırılmamalı.

Portekiz’de yaşayan yabancılar açısından pasaport, oturum belgesi ve devam eden AIMA/yenileme sürecini gösteren belgelerin erişilebilir tutulması uygulamada önem taşıyor.

Belgenin süresi veya kişinin statüsü konusunda uyuşmazlık bulunması halinde ise somut dosyanın göç hukuku açısından ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

Kaynaklar

RTP — Detenções “erróneas” de imigrantes aumentam em Beja, 2 Ekim 2026

https://www.rtp.pt/noticias/pais/detencoes-erroneas-de-imigrantes-aumentam-em-beja_v1769264

Provedoria de Justiça — Tavsiye ve denetim süreci

AIMA — Yabancı nüfus verileri