Alzheimer Portugal’dan çağrı: Yeni Alzheimer ilaçlarına erişimde devlet desteği istiyor

Alzheimer Portugal, Portekiz’de demansın ulusal sağlık öncelikleri arasına alınmasını ve Alzheimer hastalığı için geliştirilen yeni tedavilere erişimin kamu tarafından desteklenmesini istiyor.

Çağrının merkezinde Avrupa’da onaylanan lecanemab ve donanemab bulunuyor.

Her iki ilaç da Portekiz’de ticari olarak mevcut olsa da Alzheimer Portugal’ın 31 Ağustos tarihli güncel bilgisine göre henüz kamu geri ödeme desteği — comparticipação — kapsamında değiller.

Yeni ilaçlar ne yapıyor?

Lecanemab ve donanemab, Alzheimer hastalığında beyinde biriken amiloid proteinini hedefleyen antikor tedavileri.

Alzheimer Portugal’ın verdiği bilgiye göre klinik çalışmalar bilişsel gerilemenin ilerleme hızında yaklaşık 18 aylık dönemde yüzde 30 civarında azalma gösteriyor.

Burada önemli bir ayrım var:

Bu ilaçlar Alzheimer’ı iyileştiren veya hastalığı tamamen durduran bir tedavi değil.

Amaç, uygun hasta grubunda hastalığın ilerleme hızını azaltmak.

Her Alzheimer hastası kullanamıyor

Yeni tedaviler özellikle Alzheimer hastalığının erken evrelerindeki belirli hasta grupları için değerlendiriliyor.

Alzheimer Portugal’a göre genellikle hafif bilişsel bozukluk veya hafif demans aşamasındaki, bağımsızlığı tamamen kaybolmamış hastalar hedefleniyor.

Orta veya ileri evre demansta bu ilaçlar endike değil.

Ayrıca kullanılan diğer ilaçlar, genetik özellikler ve kişinin beyin görüntülemelerinde görülen bulgular tedaviye uygunluğu etkileyebiliyor.

Dolayısıyla bunlar eczaneden alınarak kendi kendine başlanabilecek standart Alzheimer ilaçları değil.

Ciddi yan etkiler mümkün

Anti-amiloid tedavilerin en önemli risklerinden biri ARIA — amyloid-related imaging abnormalities olarak adlandırılan beyin görüntüleme değişiklikleri.

Bunlar beyinde ödem veya kanamayla ilişkili olabiliyor.

Vakaların önemli bir kısmı belirtisiz veya hafif seyredebilse de bazı durumlarda ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabiliyor.

Bu nedenle tedavi hastane ortamında deneyimli doktorlar tarafından yürütülüyor ve düzenli MR görüntülemeleri gibi kontroller gerekiyor.

Alzheimer Portugal ayrıca APOE4 genetik durumunun değerlendirilmesi dahil çeşitli testlerin gerekebildiğini belirtiyor.

Sorun artık yalnızca ilacın bulunması değil

Alzheimer Portugal’ın çağrısının önemli noktası burada.

Lecanemab ve donanemab artık Portekiz’de ticari olarak bulunabiliyor; ancak geri ödeme desteğinin bulunmaması erişimde ekonomik eşitsizlik yaratabiliyor.

Dernek bu nedenle yeni tedavilerin uygun hastalar için kamu desteği kapsamına alınmasını istiyor.

Aynı zamanda demansın Portekiz’in sağlık politikalarında daha yüksek önceliğe sahip olması gerektiğini savunuyor.

Eski Alzheimer ilaçlarında destek var

Yeni anti-amiloid ilaçlarla Portekiz’de uzun süredir kullanılan bazı Alzheimer ilaçlarını birbirinden ayırmak gerekiyor.

Donepezil, rivastigmin ve galantamin gibi kolinesteraz inhibitörleri SNS tarafından belirli oranlarda zaten destekleniyor.

Yeni nesil lecanemab ve donanemab için tartışılan konu ise bu ilaçların da kamu geri ödeme sistemine dahil edilip edilmeyeceği.

Kaynaklar

Alzheimer Portugal — Novos Fármacos para a Doença de Alzheimer, 31 Ağustos 2026

https://alzheimerportugal.org/novos-farmacos-para-a-doenca-de-alzheimer/

Alzheimer Portugal — Inibidores da Colinesterase

https://alzheimerportugal.org/inibidores-da-colinesterase/

Correio da Manhã — 21 Eylül 2026

https://www.cmjornal.pt/sociedade/amp/associacao-quer-apoio-para-medicamentos-de-alzheimer